Quảng Trị – DMZ tour (2)

Phần 1

Bãi biển Cửa Tùng khá vắng vẻ, con đường chạy dọc bãi biển đang được sửa sang và trồng cây cảnh nên nhiều đoạn còn ngổn ngang gạch cát. Hai bên đường, một bên là biển, một bên là cả loạt dãy nhà hàng “lộ thiên” nằm san sát nhau, bàn ghế kê ngay ngắn ngoài hè nhưng hầu như không thấy khách. Cuối tháng 8, có thể mùa tắm biển đã hết và trẻ con đã bắt đầu phải tới trường nên khách không tới nhiều nữa, mà cũng có thể là do đoạn đường này còn sửa, lại đang là giữa trưa nên khách đi tránh nắng đâu đó. Xe mình chạy vào tới đâu, người của các nhà hàng ùa ra tới đó thi nhau vẫy. Chọn một nhà hàng nhìn ra biển, rộng rãi khang trang và khá sạch sẽ có tên là Soa Lê, anh lái xe dừng lại. Chị chủ tiệm với mái tóc cặp gọn phía sau trông chất phác giản dị như cán bộ phụ nữ xã niềm nở ra đón khách. Quạt cây giờ mới được bật lên vì chị bảo khách vắng phải tắt hết tiết kiệm điện. Khách được hướng dẫn ra bồn rửa mặt và ra bể nuôi hải sản để chọn lựa cho nhà bếp vợt lên làm tại chỗ. Vì không có nhiều thời gian ngồi lâu nên mọi người nhất trí gọi bữa trưa nhanh gọn gồm tôm sú hấp, mực tươi xào, cá kho tộ, rau muống xào tỏi, tô canh và cơm trắng. Anh lái xe nói chạy đường dài buổi trưa ít khi dùng cơm nên chỉ muốn ăn một tô mì tôm mực.

Một chốc các món được mang ra nóng sốt, tôm sú rất to và ngọt lịm, chấm muối tiêu chanh ngon tuyệt, mực xào mềm, ngọt và thơm, rau muống xào khá ngon nhưng nhiều cọng hơi cứng có lẽ do quá tay lấy cả phần bị già. Đặc biệt gạo ở đây cực kỳ ngon, hạt dài, không trắng muốt nhưng lại dẻo và thơm ngọt. Mình tưởng gạo Thái nhưng chị chủ tiệm bảo gạo Việt 100% rồi nói cái tên gì đó mà anh lái xe rất gật gù. Trong khi khách ăn, chị ngồi bàn bên nhỏ nhẹ tiếp chuyện thân tình như người nhà. Nghe chị và anh lái xe nói chuyện, đôi khi không hiểu hết được bởi ngữ điệu vùng Quảng Trị và Huế hơi khó nghe và nhiều từ địa phương mình không biết nghĩa. Đầu tiên còn dám khẽ hỏi lại, sau thì vì sợ thất lễ nên cứ nghe đoạn được đoạn không. Mình còn thế thì bạn Pẹt chịu hẳn rồi, thỉnh thoảng cười phụ họa một tí thế thôi…

Chợt nhận ra tô mì của anh lái xe chỉ toàn là mực mà chẳng có con tôm nào, nhớ rõ ràng đã gọi mì tôm mực đấy chứ. Thì ra “mì tôm mực” với mình thì nghĩ là mì có tôm và mực còn với chị chủ tiệm thì lại là mì tôm = mì ăn liền có bỏ thêm mực. Hehe… nói tiếng Việt hẳn hoi nhé, mì-tôm-mực vẫn là mì tôm-mực không sai nhé… mọi người cùng cười òa vui vẻ. Bữa trưa các món đều ngon duy có cá kho thì không phải là kho tộ như nhà mình vẫn ăn mà là kho theo kiểu miền Trung vừa mặn vừa cay ơi là cay. Hai người miền Trung đều cho rằng thế mới “đưa cơm” theo đúng vị người Trung nhưng với nhà mình thì mặn quá và cay quá, dù đã được nhà bếp giảm bớt ớt, nhưng hai bạn vẫn hầu như không dám dùng.

Cơm xong, nhâm nhi chén trà nóng, chị chủ tiệm hỏi thăm mình chắc mới lập gia đình, mình nói đã được xx năm thì chị bảo chắc mình lấy chồng sớm. “26 tuổi suýt ế mới lấy chồng còn sớm sao chị”, chị tròn mắt ngạc nhiên vì từ nãy chị nghĩ mình chỉ khoảng 28 tuổi. Trùi ui, có thật không chị, nếu chị nghĩ thế thật thì đây là “món tráng miệng” ngon nhất của bữa trưa nay đấy ạ 😀 Hỏi ra mình chỉ kém chị có 3 tuổi, có lẽ cái thời tiết khắc nghiệt của miền Trung, cái vất vả của người phải lo toan công việc nhà hàng suốt 15 năm qua đã khiến chị già hơn nhiều dù chỉ mới qua tuổi 40. Tuy vậy chị rất đôn hậu và dễ mến, các ông bà chủ tiệm “cháo chửi, bún quát, phở lườm” nổi tiếng ngoài đất Hà Thành ngàn năm văn vật kia còn lâu mới có được phong thái và nét đẹp bình dị này của chị. Phải thế này khách mới còn muốn tìm đến lại nhà hàng lần sau. Mua thêm vài lon nước mang đi, bữa trưa cả thảy chỉ là gần 300,000 đồng, rất ngon miệng và vui vẻ bên bở biển xanh rì rào sóng, chỉ tội nóng… ặc ặc… nóng lắm…

Một rưỡi chiều xe lại lên đường. Điểm đến tiếp theo là Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn nằm cạnh đường quốc lộ 15. Giờ này QL1A cũng vắng xe nên đường rộng thênh thang, rẽ vào đường HCM thì còn thưa thớt hơn nữa. Đường HCM trải nhựa mượt như lụa, lúc quanh co, lúc lên dốc xuống dốc, khá rộng và đẹp. Hai bên đường hầu như không có hàng quán, đoạn thì xanh rì cây cối, đoạn đang được xây dựng hở ra đất trọc đỏ quạch, thỉnh thoảng có những con đường nhánh rẽ vào khu dân cư hay nối thông sang đường khác. Đường đẹp thế này mà những gì gặp trên đường chỉ là cây cối, cột mốc chỉ giới đường, biển báo giao thông, trâu bò lững thững và một vài người dân tộc mặc váy đeo gùi đi bộ ven đường, lâu lâu mới gặp ô tô và người đi xe đạp, xe máy. Rất ít xe chạy, hình như các xe chạy ngoài QL1A tiện hơn. “Chạy đường này ngon thật nhưng nhỡ ra lủng cái lốp thì gay go lắm, ngoài QL1A thì còn có tiệm mà ghé làm lốp…“, có lẽ đây cũng là một trong các lý do để anh lái xe từ chối ngay từ đầu chạy lượt đi toàn bằng đường HCM.

Quảng Trị Quảng Trị Quảng Trị Quảng Trị
Quốc lộ 1A, đường HCM và quốc lộ 15…

Năm 2009 này là kỷ niệm 50 năm ngày mở Đường HCM. “Hệ thống đường mòn HCM được trải dài trên khắp khu vực phía Tây các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên, trong đó trung tâm đầu mối cũng như điểm xuất phát đầu tiên tập trung chủ yếu ở tỉnh Quảng Bình. Đây cũng là nơi ác liệt nhất, nơi thể hiện trí thông minh và lòng dũng cảm của hàng vạn bộ đội, chiến sĩ thanh niên xung phong… 50 năm đã đi qua nhưng những ký ức về con đường mòn HCM không mờ phai trong nhiều thế hệ người Việt Nam để huyền thoại xưa tiếp thêm sức mạnh cho hôm nay, để đường Trường Sơn xưa đang trở thành đường HCM to đẹp và hiện đại. Gần ba ngàn ngày đêm của 8 năm đằng đẵng, hàng ngàn, hàng vạn lượt công nhân, kỹ sư không quản nắng, gió Trường Sơn, đổ biết bao mồ hôi, xương máu để phá đá, mở rừng nối thông đường HCM”. Đường HCM mới sẽ chạy qua 30 tỉnh thành và mang sứ mệnh phục vụ mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cũng như để phát triển khu vực kinh tế phía tây tổ quốc… v.v và v.v… mình đã đọc và xem hình bạn Pẹt chụp ở chuyến trước từ trước khi đi và vì thế càng muốn được tận mắt ngắm nhìn. Nhưng quả thực đường mở ra mà vẫn còn thiếu hẳn các điều kiện và dịch vụ tiện ích cho người đi đường thế này thì đúng là muốn đi “ủng hộ cho phát triển kinh tế” cũng ngại, lỡ xe hỏng thì mình chịu chết trước chứ biết alô xe cứu hộ ở đâu giữa vùng rừng núi vắng vẻ này…

Đang nắng chang chang thế mà đã thấy trời sầm sập cơn mưa phía trước, con đường trở nên âm u tối sầm. Rồi thoắt cái lại thấy cơn mưa chỉ còn ở đằng sau, đường lại nắng chói chang, rồi một quãng cơn mưa lại hiện ra bên hông xe với quãng mây quãng nắng… chẳng biết đường nào mà lần để xem liệu có gặp cơn mưa lớn giữa đường. Anh lái xe nói trông trời thế thôi chứ cứ chạy kiểu vòng vèo này chưa chắc đã gặp mưa, nhưng mình thì lại mong mưa xuống cho mát, ngồi trên xe thì đỡ chứ thò ra khỏi xe là nóng nực lắm rồi. Khi tới cổng nghĩa trang thì đường ở đây đã ướt dù trời vẫn nắng. Xe qua cổng chạy vào tới khu mộ Thái Bình Nam Định, vừa ra khỏi xe thì mưa ào xuống như trút nước, chi kịp trú vôi vào nơi thắp hương chung của khu này.

Quảng Trị Quảng trị Quảng Trị Quảng trị Quảng Trị

Trời đang nắng nóng gặp mưa xuống, không khí bốc lên một mùi nồng nồng ngai ngái rất mạnh. Trên bàn thờ chung, đàn kiến đen tha trứng bò từ dưới đất lên thành dòng đen kịt. Lâu lắm rồi không thấy cảnh kiến chạy mưa, nhớ hồi nhỏ mỗi khi thấy kiến đen cõng trứng chạy mưa thế này bố hay nói là trời sẽ mưa rào lớn. Đúng là mưa rất lớn nhưng cũng may lại mau tạnh, xua bớt phần nào cái nóng hầm hập và trả lại bầu trời xanh với nắng rực rỡ. Mau mau chạy đi thăm các khu mộ và chụp hình. Ở đây, với tổng số hơn 10 ngàn mộ chí, mộ được phân thành 10 khu chính theo các tỉnh thành lớn và gom những tỉnh nhỏ lân cận lại thành từng khu. Nghĩa trang rộng mênh mông và bạt ngàn bia mộ. Lần đầu tiên thấy cảnh một nghĩa trang có quá nhiều mộ như thế, thật nôn nao… Cuộc chiến nào, dù bên thua hay bên thắng, cũng đều phải trả giá bằng quá nhiều mất mát, mồ hôi, nước mắt và xương máu.

Trời lại bắt đầu có hạt mưa, anh lái xe nói nên đi thôi kẻo không kịp xem các điểm còn lại trước khi mưa tiếp tục sập xuống. Vẫy tay chào mấy bé gái người dân tộc gì không rõ (vì các em nói nghe chẳng hiểu gì) đang chơi trong nghĩa trang với đầu tóc và quần áo te tua lem nhem ướt sũng nước mưa. Các em hồn nhiên quá, ríu rít với nhau như lũ chim non. Tiếc là mình lại không có bánh kẹo, hỏi anh lái xe có nên cho các em chút gì không vì trông các em nghèo tội quá nhưng anh gạt đi, bảo thế sẽ làm hư các em khi sau này gặp du khách vào đây các em sẽ quen chạy theo xin tiền. Hãy để các em thật thà hồn nhiên như người dân tộc vốn thế. Thấy anh nói cũng có lý, mà lên xe rời nghĩa trang vẫn cứ ngậm ngùi…

Trở ra quốc lộ 15 để sang đường 9. Suốt dọc đường xe liên tục phải chạy đua với cơn mưa. Cứ chả ước mưa xuống cho mát nữa đi giờ thì tăng ga chạy. Đường ở đây quá đẹp chỉ tội vắng. Vắng xe thì chạy càng mau, cũng tốt nhưng thấy cứ lo lo dọc đường. Ban nãy ai bảo cứ tìm hiểu cho kỳ được về lý do tại sao đường vắng cho lắm vào. Sang tới đường 9 thì còn đông xe chạy bởi đây là con đường chính nối khu kinh tế – cửa khẩu Lao Bảo với thị xã Đông Hà. Đường có nhiều đoạn rất quanh co, bên vách núi bên là vực sông và cua liên tục. Cơn mưa càng lúc càng đen kịt, đường thế này mà mưa ập xuống thì chỉ có bò ra đường thôi.

_MG_9827 _MG_9831 _MG_9834 _MG_9836

Thế mà bạn Pẹt chẳng mảy may lo lắng, xe chạy êm ru và lại dậy suốt từ 5h sáng nên bạn đã gật gù từ lúc nào. Cơ bản là đoạn đường 9 này bạn đã đi chuyến trước rồi nên cũng không còn tò mò ngó nghiêng như mình. Biết thế thì mời bạn ra ghế sau tha hồ gật gù để mình ngồi trước, ngồi sau khó chụp hình vì cứ vướng cái nọ cái kia. Nhìn biển báo đã sắp tới ngã ba Dakrong, nghĩa là chỉ còn vài chục km nữa là tới các điểm mình muốn tới. Dọc đường thỉnh thoảng lại thấy một xe khách dừng bên đường thả khách xuống vội vã, còn tốp khách ba chân bốn cẳng chạy tọt hết xuống mé sông bên kia như thể sợ xe dừng lâu sẽ kẹt đường. Nghĩ khách cũng đang vội chạy mưa và chắc là thổ dân nhà quanh đây nên luồn đường tắt ven sông về cho nhanh. Nhưng sau khi để ý một vài xe khách với những hành khách rất chi là “phốp pháp” xuống xe cái là ục ịch co giò lao hết cả xuống mé sông một cách không bình thường như vậy mình đâm ra thấy lạ. Sợ hỏi anh lái xe lắm thì làm anh phải nhìn mất tập trung khi xe đang chạy mưa nên mình làm thinh. Nhưng rồi chính anh lại chỉ cho mình thấy khi một xe thả khách ngay trước mặt. Hóa ra toàn khách mang hàng lậu từ cửa khẩu Lao Bảo về. Họ phải xuống hết mé sông lội bộ đường khác để tránh các trạm kiểm soát. Hèn chi khách nào trông cũng như người…vuông với hàng hóa quấn đầy trong người.

_MG_9840 _MG_9841 _MG_9845 Quảng Trị

Rồi nỗi lo của mình cũng được…toại nguyện, qua khỏi ngã ba Dakrong một tẹo thì mưa xối xả, mưa mù mịt, cần gạt nước trên kính gạt không kịp, đường xá chẳng còn thấy gì ngoài mưa trắng xóa. Xe bò ra đường và cái lúc bò này mới thấy xe dồn lại nhiều bởi xe nào cũng thi nhau bò. Sấm chớp oàng oàng loe lóe, mình đang được nếm mùi mưa Trường Sơn… Và rồi như có phép lạ, xe bò lò dò một hồi thì ra tới đoạn đường khô ráo, chẳng mưa gió gì hết. Nhìn trời thấy cơn mưa đen sì lại vẫn còn nguyên ở phía trước, nghĩa là xe mình lại tiếp tục đi vào vùng sắp mưa. Dãy Trường Sơn trùng trùng điệp điệp giờ như chắn trước mặt, anh lái xe nói phía bên kia là Tây Trường Sơn. Bên phía Tây trời vẫn nắng, chẳng có biểu hiện gì sắp mưa. Ta đang đi bên Đông Trường Sơn, “Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây, bên nắng đốt, bên mưa quây…” là đây.

Anh lái xe nói nên lên di tích căn cứ Làng Vây trước bởi trên đó cao hơn. Từ thị trấn Khe Sanh chạy thêm mười mấy cây nữa là tới di tích Làng Vây. Ở Khe Sanh đã lác đác mưa rồi nhưng lên Làng Vây cơn mưa vẫn còn đang trên đường tới. Càng lên gần Làng Vây, Lao Bảo nhà cửa quán xá càng sầm uất trù phú, nhìn vào nhiều tiệm chất ngất đầy các đồ điện tử gia dụng. Đường lụa thênh thang, xe đẹp phóng vun vút… Ở thành phố cũng đừng vội tưởng rằng giàu có tiện nghi hơn ở vùng rừng núi Trường Sơn sát biên giới này.

Quảng Trị Quảng Trị

Di tích Làng Vây được ghi dấu bằng một chiếc xe tăng đặt trên bệ đá hoa cương khá cao có cầu thang đi lên, giữa khung cảnh xung quanh toàn rừng núi. Một tấm bảng đá khác màu gắn trên tường bệ đá có khắc chiến tích của tiêu đoàn xe tăng 198 Binh chủng Tăng thiết giáp đã cùng bộ đội chủ lực và quân dân địa phương tiêu diệt hoàn toàn căn cứ Làng Vây vào ngày 07/2/1968. Công trình di tích được làm lại vào năm 2008 để chào mừng 40 năm ngày đánh thắng trận đấu của binh chủng này và ngày chiến thắng Khe Sanh, giải phóng Quảng Trị 09/7/1968, hèn gì trông nó mới toanh. Vậy trước đây, du khách lên thăm di tích Làng Vây thì xem gì ở đâu nhỉ? Đứng ngắm cảnh rừng núi một hồi mà chịu chết chẳng thể tưởng tượng được chiến trận xưa kia nó ra sao, chẳng thấy bóng dáng người dân nào qua lại di tích, chỉ có đàn dê hiền lành gặm cỏ ngay dưới chân. Trông trên đỉnh rặng Trường Sơn bên phía Lào trời vẫn nắng, còn trời bên này đã lác đác mưa, xuống núi thôi, còn về Tà Cơn, Khe Sanh cho kịp. Trên xe, anh lái xe hỏi có muốn ra cửa khẩu Lao Bảo một chút không, biết là gần lắm, chỉ cách 3km thôi nhưng bạn Pẹt thì đã ra đó năm ngoái rồi, còn mình tuy chưa tới mà vẫn đành phải từ chối bởi mục đích chuyến đi này là thăm di tích chiến tranh. Trời sắp mưa và sắp tối, vẫn còn điểm cần xem và phải trở về Huế trước khi quá muộn.

Về tới gần thị trấn Khe Sanh thì trời sập mưa như trút. Không chỉ mưa mà sương mù còn giăng mờ mịt như Sapa. Xe lại phải bò ra đường. Gần 4 rưỡi mà trời tối như 6 rưỡi, liệu khu căn cứ sân bay Tà Cơn còn mở cửa nữa hay không? Lưỡng lự nên vào hay thôi phần vì sợ đường núi đầy sương mù dày đặc thế này sẽ nguy hiểm nếu trời càng tối (vì đã từng bị lạc trên Sapa gần chết do sương mù) phần vì vẫn tiếc chả lẽ tới đây mà rồi lại về bỏ qua điểm này. Cuối cùng hạ quyết tâm rẽ vào khi mưa vẫn tuôn xối xả và sét đánh kinh hoàng. Vào tới gần căn cứ thì đột nhiên đường thót lại hẹp như đường mòn độc đạo, hai bên cỏ um tùm mọc cao lút đầu người, nếu có 2 xe ngược chiều nhau thì chắc cảnh hai con dê qua cầu đây. May quá chẳng có “dê” nào ra nên “dê” mình vào được tới cổng. Mấy đồng chí gác cổng đứng ngồi lố nhố trên cửa sổ và thành làn can hành lang bên ngoài di tích trố cả mắt, chắc còn chưa hiểu xe kia vào đây làm gì giờ này trong mưa gió thế này. Bạn Pẹt dũng cảm lao ra mưa trước, mình trong xe tránh nốt cái sét sáng lòa như đánh thẳng vào xe sợ run cầm cập.

Khe Sanh 28-08-2009 Khe Sanh 28-08-2009 Khe Sanh 28-08-2009 Khe Sanh 28-08-2009

Khe Sanh huyền thoại đấy, bạn Pẹt thỏa mãn ước mong nhé. Những ụ cát hầm cát còn kia, những chiếc trực thăng cũng còn kia, vỏ bom đạn cũng còn kia… mưa quá và sét đánh dữ dội nên không thể nào tiếp cận được. Sấm sét liên tục làm chụp hình còn run lệch cả tay. Mà thế có khi lại hay, bởi có thêm “âm thanh ánh sáng” để phần nào tưởng tượng được cảnh bom rơi đạn nổ ác liệt ngày xưa. Không vào được Nghĩa trang liệt sĩ đường 9 như dự định, nếu như không mưa lớn và có sương mù làm trời mau tối khiến xe phải đi chậm như bò thì chắc mới có thể đi kịp. Người ta hay nói những nơi linh thiêng, đã dự định mà không đi thì lòng sẽ còn áy náy. Đúng là thế, nhưng chuyến này không cố được nữa vì quá muộn rồi, sự áy náy ấy sẽ là động lực thúc đẩy cho chuyến đi lần sau. Rời Khe Sanh trời vẫn mưa không ngớt, bạn Pẹt không quên xin dừng xe để nhảy ra chụp hình Khe Sanh hotel, nơi bạn đã từng ở cùng đoàn cựu chiến binh Hà Nội trong chuyến đi trước. Năm ngoái về bạn cứ cam đoan rằng cái bồn rửa mặt trong nhà tắm ở đây nó rất đặc biệt, ở chỗ là khi rửa mặt trong bồn thì được rửa luôn cả chân vì nước cứ xả thoải mái xuống dưới chân mà không có ống dẫn nước thoát ở đáy bồn. Bạn buồn cười vì lúc đầu tiên vào phòng không biết cái bồn nó thế nên bị ướt hết cả hai ống quần và cứ thắc mắc mãi không hiểu cần lắp cái bồn như vậy để làm gì 😀

Đường 9, khi quay về xe phải đi chiều bên phía bờ vực sông. Lúc trời nắng sáng nhìn núi non hùng vĩ thấy đường 9 đẹp bao nhiêu thì lúc trời mưa mù nhìn rừng núi ảm đạm, dòng sông lổn nhổn đầy những tảng đá lớn nhỏ và tối hun hút sợ bấy nhiêu. Trên triền núi một vài nóc nhà sàn xác xơ nằm xen kẽ trong những vườn chuối. Núi dốc dựng đứng thế kia bà con dân tộc làm cách nào dựng nhà và còn trồng cả chuối được nhỉ? Nếu là trồng kiểu ruộng bậc thang thì còn hiểu được, đằng này nhìn núi dốc tồng tộc, đi không khéo là lăn ùm xuống vực chứ chẳng chơi. Hay họ sinh ra chỉ để sống trên núi cao dốc đứng này thì mới có khả năng trời phú thế được? Nhưng nghĩ giá như họ đừng có “khả năng trời phú” đấy để được chọn sống ở những nơi bằng phẳng tiện lợi thì đỡ hơn chứ nhìn cảnh rừng núi âm u với vài nóc nhà lèo tèo nằm leo cheo không có điện đóm gì kia thấy tội quá, giờ là thế kỷ 21 rồi. Đi đến đâu dọc đường cũng có những cảnh nghèo xác xơ hiển hiện thế này, nghèo như không gì nghèo hơn được nữa…

Đang nghĩ linh tinh thì thấy các xe phía trước đều đi chậm lại và người ta đang xúm xít quanh cái gì đó. Tới gần mới biết là một vụ tai nạn do hai xe đâm nhau, một xe bẹp rúm đầu nằm ngay giữa đường, một xe bắn lệch vào lề đường bên phía núi. Sợ quá, đi đường sợ nhất là nhìn thấy cảnh tai nạn giao thông. Xe mình đã đi đến nơi rồi nhưng vẫn còn cả một đoạn đường dài nữa, lạy trời để chúng con về đến chốn được an toàn. Tới ngã ba Dakrong, anh lái xe rẽ qua cầu chạy vào sâu một đoạn cho khách thăm con đường hữu nghị Vietnam-Cuba, ghi dấu chuyến sang thăm VN và tỉnh Quảng Trị của Chủ tịch Fidel Castro năm 1973. Đoạn đường này nhìn cũng chẳng khác gì các đoạn đường vừa đi qua, chỉ khác là có thêm một cái cột mốc đánh dấu.

Khe Sanh 28-08-2009 Khe Sanh 28-08-2009

Từ Dakrong trở về hầu như dọc đường không chụp hình được nữa bởi đường đã tối hơn nhiều. Xe trở ra QL1A để xuôi hướng Nam về Huế. QL1A giờ này đường nhập nhoạng và nhoang nhoáng anh đèn pha quét ngược. Các tiệm cơm, các trạm bán xăng dầu dọc đường quốc lộ trang trí đèn đóm sáng rực và có nhiều kiểu đèn nhấp nháy nhô ra đường để thu hút khách trông rất buồn cười. Anh lái xe cho biết đang vào giờ cơm tối nên các xe nghỉ ăn cơm và cũng là để tránh né các chốt kiểm soát của CSGT nên xe mình phải tranh thủ chạy. Mình cũng không có ý định dừng ăn tối dọc đường vì kế hoạch là tối nay về Huế đi thưởng thức cơm chay. Đang chạy chợt thấy khói từ đâu tuôn ra dày đặc như có hỏa hoạn, khói kinh khủng chẳng nhìn thấy đường làm xe phải bò từ từ. Cửa đóng kín mà khói xộc vào cả trong xe, thì ra mùi khói đốt rơm rạ. Ra quãng trống mới thấy từng đống từng đống lửa cao đỏ rực, người ta cứ vô tư đốt giữa đồng giữa giời mà chắc chẳng buồn nghĩ khói sẽ bay đi đâu…

Về tới Huế là gần 7 rưỡi tối, kết thúc một ngày thăm Quảng Trị với quãng đường chạy xe hơn 400km. Hơn 40 năm sau khi được giải phóng, Quảng Trị đã thay đổi thật nhiều so với hình ảnh năm xưa trong các bảo tàng và nhà trưng bày di tích. Có đi tận nơi dưới thời tiết khắc nghiệt và địa hình hiểm trở của rừng núi Quảng Trị (dù giờ đường xá đã đẹp hơn rất nhiều) mới càng cảm nhận được sự gian khổ mà con người đã phải chịu đựng trong chiến tranh. Có đến tận nghĩa trang nhìn những quả đồi bạt ngàn trắng xóa bia mộ liệt sĩ mới càng xót xa cho sự hy sinh mất mát để có ngày chiến thắng. Chỉ có niềm tin mãnh liệt vào chiến thắng, vào thống nhất đất nước, vào một tương lai tươi sáng rạng ngời, ấm no giàu có khi đất nước thanh bình mới cho con người ta sức mạnh vô biên để làm nên những kỳ tích trong chiến đấu. Càng thấy thương thế hệ những người lớn tuổi bởi họ đã sống hết mình trong gian khó vì lý tưởng và niềm tin một thời mà rồi tới tận bây giờ biết bao người vẫn chưa hết phải chật vật xoay xở từng miếng cơm manh áo.

Bởi vậy thời tiết nắng nóng hay đường sá xa xôi không làm mình ngần ngại trong chuyến đi lần này. Phải đi một lần để tận mắt thấy được những nơi mà người ta đã từng sống chết cho lý tưởng và niềm tin ngày xưa ấy, dù ở các di tích, có đôi lúc mình hơi thất vọng với cách phục dựng, trưng bày, sắp xếp và quản lý di tích, cảm giác nó chưa thật sự xứng đáng với những huyền thoại lịch sử lẫy lừng như đã được ngợi ca.

Phần 1

Quảng Trị – DMZ tour

Năm ngoái xã nhà mình đã được đi một tour xuyên Việt thăm các di tích lịch sử cùng với bố mẹ vợ và đoàn các bác cựu chiến binh Hanoi. Chuyến đi 25 ngày, chạy bằng xe từ Hanoi tới tận Cà Mau, rồi đi tàu ra Côn Đảo, Phú Quốc… nhưng bạn ý chỉ tham gia được 10 ngày đến Saigon và chia tay đoàn tại đây vì phải về đi cày. Trong chương trình tour, hầu hết các di tích và điểm ác liệt hồi chiến tranh đều được bố trí ghé thăm nhưng cũng chính vì có nhiều điểm dừng và thời gian phải chạy trên đường chiếm nhiều quá nên dừng tại mỗi điểm hơi ít, hầu như chưa đủ để thăm thú gì nhiều. Chưa kể đoàn toàn các bác nhiều tuổi nên khi dừng chân tham quan ở đâu, xã cũng được các bác tín nhiệm giao cho chụp hình. Thời gian dừng đã ngắn, lại làm đặc phái cameraman cho một loạt bác xong thì chỉ còn kịp ngó nghiêng chớp nhoáng là đã phải lên xe đi rồi. Tuy chưa được thỏa mãn thăm thú tìm hiểu nhưng sau chuyến đi về, bạn Pẹt cứ ấn tượng mãi với những miền đất đã qua, với những thực tế được thấy tận mắt và với những câu chuyện về thời chiến qua lời kể của các bác cựu chiến binh trong đoàn. Thế là bạn cứ ngấm ngầm âm ỉ nuôi nấng cái mong muốn mãnh liệt một ngày nào được đi thăm lại kỹ hơn vùng đất Quảng Trị, Khe Sanh…

Mình thì chưa đặt chân đến Quảng Trị bao giờ nhưng đã “đi thăm” từ thời còn đi học ở môn lịch sử. Chiến dịch nọ chiến dịch kia, ta tiêu diệt, bắt sống và làm bị thương bao nhiêu địch, bắn cháy bao nhiêu xe tăng, máy bay, chiếm được thành quả gì, ý nghĩa lịch sử lớn lao, bài học kinh nghiệm rút ra v.v… toàn là học vẹt để trả bài chứ xong rồi thì nó vẫn nằm lại ở SGK. Sau này lớn lên đọc về nó thì mới hiểu rõ được hơn chứ hồi mười mấy tuổi ấy thì như nước đổ đầu vịt. Xã nhà mình khéo còn am hiểu về quân sử Vietnam hơn mình vì từ thời sinh viên, bạn ý đã sang Hanoi học hẳn một khóa trong Viện Lịch sử quân sự Việt Nam do các chuyên gia của Viện giảng dạy. Các thầy bảo rằng, trừ SV nước ngoài thuộc khối XHCN thì bạn ý là SV nước ngoài đầu tiên của khối TBCN sang học ở Viện này và giờ vẫn thỉnh thoảng hào hứng kể lại cái khoảng thời gian học ở Viện.

Tuy thế nhưng trước khi đi lần này thì bạn ý lại có vô số việc phải làm xong kịp trước khi lên đường nên đẩy hết cho mình phải tìm hiểu thông tin cho cả chuyến đi. Mình lần mò tới phần du lịch Quảng Trị thì mới thấy “du lịch DMZ” hay “DMZ tour” là cái tên rất hay được nhắc tới trong mọi thông tin. May quá đây đúng là những nơi đang muốn đến. Rút kinh nghiệm xã đi theo tour lần trước chỉ được “cưỡi ngựa xem hoa” nên giờ hai bạn thống nhất sẽ không mua tour mà tự thuê xe đi về dựa vào các thông tin đã tham khảo được. Sau khi gửi “nguyện vọng thư” về Century Hotel ở Huế thì nhận được hồi âm với giá xe đi Quảng Trị DMZ tour là $130/ngày và đảm bảo có lái xe am hiểu nên cũng yên tâm. Lộ trình dự kiến sẽ là Huế => cụm di tích Khe Sanh (làng Vây, Tà Cơn, nghĩa trang đường 9) => Nghĩa trang Trường Sơn => Cồn Tiên, Dốc miếu => Vĩ tuyến 17 cầu Hiền Lương, sông Bến Hải => Địa đạo Vịnh Mốc, Cửa Tùng => Thành cổ Quảng Trị => Huế với lượt đi chạy đường HCM và lượt về chạy QL1A.

QuangTri - DMZ Tour

Song khi tới Huế, gặp anh lái xe thì mới được thông báo là sẽ phải đảo ngược hoàn toàn lộ trình, nghĩa là sẽ đi QL1A là chính và bắt đầu thăm từ phía Thành cổ Quảng Trị trước rồi tùy từng điểm tiếp theo mà có đoạn sẽ rẽ vào chạy đường HCM chứ không chạy bằng đường HCM suốt cả lượt đi như mình mong muốn. Lý do là từ Huế muốn vào đường HCM sẽ phải chạy xuống A Lưới, xa hơn 80km và đường A Lưới rất xấu nên sẽ không kịp thời gian cho cả lộ trình. Đúng rồi, trên bản đồ mình tra trước thì phải đi như thế nhưng phải ai đã đi mới biết chứ chỉ ngồi nhà “chạy mò” trên bản đồ như mình thì làm sao biết được. Vậy thì thôi hẹn A Lưới lần sau nhé, phải theo lời khuyên của người có kinh nghiệm thôi.

Lên xe rời Huế đúng 7am, bạn Pẹt “xí” ngồi ghế trước để còn tiện ngắm cảnh và chụp hình vì bạn đã mong chờ chuyến đi này từ cả năm nay rồi. Camera mang theo mấy chú đeo lủng lẳng, bút sổ ghi chép, bản đồ, tư liệu… đầy đủ và sẵn sàng để đem ra soi rọi. Ra tới QL1A, xe cộ đủ loại nườm nượp chạy, hai bên đường là hàng quán và nhà cửa rất khang trang. Điểm dừng đầu tiên là chứng tích nhà thờ Long Hưng nằm ngay cạnh QL1A, thuộc địa phận huyện Hải Lăng.

Nhà thờ Long Hưng - Quảng Trị Nhà thờ Long Hưng - Quảng Trị Nhà thờ Long Hưng - Quảng Trị

Nhà thờ thuộc đạo thiên chúa giáo, được xây năm 1955, là một ngôi nhà rêu cũ tường đầy vết đạn lỗ chỗ nằm giữa một khu đất nhỏ cây cỏ mọc um tùm, mái hở hốc hở hoác vì bom đạn và mưa nắng. Tấm bảng giới thiệu di tích ở gần lối vào viết rõ “nhà thờ là một trong những chốt thép quan trọng để bảo vệ thị xã” nên đã bị tàn phá nặng nề sau những ngày đêm chiến đấu ác liệt bảo vệ thành cổ Quảng Trị. Bên trong chẳng còn đồ đạc gì, chỉ là xác nhà không nhưng ngoài mặt tiền phía trên nóc vẫn còn phất phơ một ông sao được dán bằng giấy bóng kính màu khá to và dòng chữ mừng Chúa giáng sinh cũng được dán bằng giấy đã bong tróc gần hết. Chứng tỏ vẫn có tổ chức bên đạo lui tới đây trang trí nhà thờ vào những dịp thánh lễ chứ không hẳn là để cỏ tự do mọc hoang như ban đầu nhìn vào. Không có người ngồi trông coi nên vào đây không bị thu tiền lệ phí như vào các di tích khác.

Điểm dừng tiếp theo là Thành cổ Quảng Trị, nằm ở ngay trung tâm thị xã Quảng Trị. Di tích còn lại của thành cổ chẳng còn gì nhiều ngoài 1 cổng thành lối đi vào và một vài lô cốt rêu phong nằm tít sâu bên trong bị vỡ nham nhở chắc do đạn pháo hồi chiến dịch. Khuôn viên khu di tích và tượng đài tưởng niệm được trông coi tu sửa khá khang trang, trồng um tùm cây xanh mướt mát. Nắng nóng như thiêu đốt trên con đường đi bộ từ cổng vào nhà bảo tàng và đài tưởng niệm.

Thành cổ Quảng Trị Thành cổ Quảng Trị Thành cổ Quảng Trị Thành cổ Quảng Trị

Trong bảo tàng trưng bày nhiều thông tin, hình ảnh và hiện vật về cuộc chiến 81 ngày đêm bảo vệ thành cổ. Ác liệt quá, máu thịt biết bao người đã thấm đẫm mảnh đất nơi đây. Ở bảo tàng ra, tự nhiên mình cứ đi rón rén như thể sợ giẫm mạnh sẽ làm đau ai đó. Chiếu theo con số người đã ngã xuống kia thì liệu có còn lẩn khuất đâu đây những oan hồn chiến sĩ hy sinh mà chưa tìm được về với người thân suốt bao năm qua không… Nhìn các lô cốt bị che phủ bởi các bụi cây cỏ um tùm xa xa, mình cứ sợ sợ chẳng dám ra nhưng bạn Pẹt thì phải đi nhìn tận mắt. Thế là trong khi bạn đi thì mình leo lên đài tưởng niệm, trên nơi cao ấy có mấy người lính đang sắp xếp vòng hoa và nhang khói nghi ngút cho đồng đội.

Thành cổ Quảng Trị Thành cổ Quảng Trị Thành cổ Quảng Trị

Nếu không xem những hình trưng bày trong bảo tàng thì đứng giữa không gian bao la yên bình với một quần thể cây xanh ngút mắt thế này, không ai tưởng tượng ra được cảnh đổ nát tàn phá trong chiến tranh xưa ở chính nơi đây. Tiếng người hướng dẫn viên đều đều vọng ra đang kể lại cho một đoàn du khách Việt tại phòng trưng bày nhỏ ngay bên dưới đài tưởng niệm về những ngày cuối cùng của chiến dịch bảo vệ thành cổ. Xa xa trong lùm cây có một nhóm chiến sĩ đang tập quân sự, người chỉ huy dõng dạc hô vang, những người còn lại răm rắp nằm, bò, ngắm bắn với các tư thế… Dưới cái nóng ngột ngạt của nắng lửa Quảng Trị, đến mình đứng không còn túa mồ hôi như tắm huống chi phải lăn lê bò toài như thế kia. Cố lên các chiến sĩ, để bảo vệ được sự bình an của tổ quốc thì còn nhiều yếu tố quyết định nhưng bảo vệ danh tiếng của quân đội nhân dân VN thì phần nào là nhiệm vụ của các anh em đấy.

Thành cổ Quảng Trị Thành cổ Quảng Trị
Các chiến sĩ Trường Quân sự tỉnh Quảng Trị tạm ngừng tập để chụp hình kỷ niệm

Chuẩn bị lên xe, anh lái xe nhắc nhở nếu ai cần đi toilet thì nên mau đi vì xe sẽ không nghỉ uống nước dọc đường trong khi đã xuất phát từ 7h sáng. Mình ngần ngại mãi vì đã từng và sau đó vô cùng hãi hùng với toilet công cộng ở các nơi du lịch của nước nhà, nhất là ở các khu vực phía Bắc, nhưng trước tình hình này thì chắc phải nút khăn lỗ mũi nín thở nhắm mắt vào thôi chứ anh ý đã bảo không dừng xe nghỉ rồi. Ấy vậy mà khi đi vào khu vực đó thì lại thấy chị thu phí ngồi ung dung ngay bên ngoài như đang ngồi hóng mát giữa vườn vậy vì xung quanh toàn cây xanh, không có biểu hiện nào là ngồi ngay cửa nhà vệ sinh hết. Mình vững bước hơn để đi vào và quả đúng là nhà vệ sinh rất sạch sẽ. Ơn trời, ơn các anh chị trông nom bảo vệ khu di tích, điều này không phải nơi nào cũng làm được thế đâu. Các anh chị đã không chỉ giữ cho bộ mặt bên ngoài của khu di tích sạch đẹp mà cả “nội tạng” bên trong cũng được chăm chút chu đáo. Phí chỉ có 1 ngàn đồng, vậy mà vệ sinh còn tốt hơn ở thủ đô nhiều lắm. Kiếm được tờ 10 ngàn lẻ đưa chị, chị còn loay hoay đếm tiền trả lại, mình vội xua tay để biếu chị và chạy ù ra xe trong khi chị với theo cảm ơn. Mình thích sự thật thà của chị dù số tiền thật nhỏ không đáng là bao.

Từ thành cổ rẽ ra đi thêm chút nữa là tới chứng tích trường học Bồ Đề. Trường nằm ngay mặt đường và cũng bị bắn phá hoang tàn còn hơn nhà thờ Long Hưng. Bảng di tích còn ghi rõ trường được xây năm 1959 từ phong trào quyên góp gạo của đạo hữu và dân chúng do Hội Phạt giáo Quảng Trị phát động.

Quảng Trị Quảng Trị

Đây là một trong những chốt chiến đấu của quân ta trong chiến dịch năm 72 nên càng bị địch đánh trả ác liệt. Trường được xếp hạng di tích quốc gia năm 1986 do “81 ngày đêm với mực độ bom đạn tàn khốc đã hủy diệt hầu như toàn bộ thị xã Quảng Trị, trường Bồ đề là một trong ít ỏi những kiến trúc còn tồn tại đến ngày nay. Nơi đây là chứng tích của tội ác hủy diệt, là ký ức đau thương của một thời khốc liệt chiến tranh…” ấy vậy mà để chụp được những bức hình di tích này thì khách cứ phải loanh quanh lựa mãi mới tìm được góc chụp bởi bị vướng vô số chậu hoa cây cảnh xếp đầy trong khuôn viên và biển hiệu của tiệm bán cây cảnh trưng ngay lối vào di tích. Có lẽ bởi di tích nằm ngay mặt đường, tấc đất tấc vàng mà lại không thu tiền du khách nên ban quản lý di tích cho tiệm bán cây thuê mặt bằng để bù vào chăng?

Nắng sắp đứng bóng và nóng bức bối, hai bạn khách tiếp tục lên xe hành trình về di tích căn cứ Dốc Miếu ở cách thị trấn Gio Linh chừng 3km – nơi là con mắt thần của tuyến hàng rào điện tử Mc Namara hồi chiến tranh. Nhìn từ đường lộ, khu căn cứ bây giờ được ghi dấu bằng cụm tượng đài “Giao bưu thông tin liên lạc ngành bưu điện” hoành tráng tọa lạc cao trên đồi, khác hẳn với hình dung của mình khi đọc thông tin về nơi đây.

Di tích Dốc Miếu Di tích Cồn Tiên-Dốc Miếu

Cứ ngỡ căn cứ Dốc Miếu đã là “Bằng chứng thất bại nhục nhã của đế quốc Mỹ năm 72” như được khắc trên bảng di tích thì chí ít nó phải còn “chứng tích” để người sau thấy được chứ chỉ để xem tượng đài hoành tráng thì… đi suốt dọc VN tượng đài cái nào chẳng hoành tráng tùy theo qui mô tỉnh lỵ và na ná như nhau. Trong khi cái xe tăng rỉ hoen như sắt vụn và bảng bê tông khắc thông tin về di tích thì phải “vạch lá… tìm ra” vì nó đã bị che một phần và chắc sau một vài trận mưa nữa thì sắp bị che nốt bởi những bụi cây mọc dại quanh đó và đã rất mờ nhạt phải căng mắt đọc mãi mới được nhưng bảng quảng cáo Vinaphone thì lại được gắn to chình ình ngay chỗ dễ nhìn nhất. Có vẻ như mình khó tính quá nhưng không hiểu sao những chi tiết đó nó cứ đập ngay vào mắt cơ chứ.

Di tích Cồn Tiên-Dốc Miếu

Rời khu di tích Dốc Miếu, xe tiếp tục dọc theo quốc lộ 1A ra khu di tích ở Vĩ tuyến 17. Cách Dốc Miếu không xa, từ quốc lộ đã nhìn thấy những hình gì nhọn hoắt như những ngọn giáo mác chỉa thẳng lên nên trời xanh bên bờ Nam sông Bến Hải. Anh lái xe giải thích đó không phải là vũ khí giáo mác mà là biểu tượng lá dừa của cụm tượng đài “Khát vọng thống nhất”. Chạy gần tới tượng đài, anh dừng xe thả hai vị khách xuống rồi cho xe chạy trước qua bờ Bắc và hẹn đón ở bờ bên kia để hai khách có dịp đi bộ qua cầu từ bờ Nam. Hai bạn rảo bước trên con đường chang chang nắng vào gần tượng đài để ngắm bà mẹ bồng con ngóng ra bờ Bắc chờ chồng. Đúng là nghệ thuật, vì chỉ có trong nghệ thuật lá dừa mới được sáng tác cách điệu đầy…nghệ thuật thế kia. Nếu không được cho biết là lá dừa thì cái đầu óc kém nghệ thuật của mình chắc hẳn sẽ nghĩ là hình ảnh của những quả bom hay tên lửa, đạn pháo gì đó đang chuẩn bị phóng vào đầu quân thù cơ. Hì, nói chung người ít nghệ thuật như mình thì tốt nhất là không nên cho xem những tác phẩm nghệ thuật vì sẽ rất phí công tác giả… 😀

Quảng Trị Quảng Trị

Quay ra định đi bộ ra phía cầu Hiền Lương nằm phía đối diện tượng đài thì chợt thấy có người đi xe máy chạy rà theo đằng sau. Giật mình cảnh giác vì xung quanh vắng vẻ chẳng có ai, chỉ có mỗi hai bạn và ông bác xe máy. “Helo”, mình quay lại và nghĩ là người chạy xe ôm muốn mời chào gì đó như thường thấy ở những điểm du lịch khắp nơi, nhưng không phải, anh ta ngoắc tay nói tiếp “Follow me, by ticket” và chỉ tay về cái nhà như nhà dân ở tít mé đường quốc lộ ngoài kia. Ồ, chưa ở đâu nhân viên trông coi lại tận tình chạy xe máy đuổi theo du khách để tóm vào mua vé như ở đây. Mình cảm ơn anh và nói lát sẽ quay ra mua vì bây giờ muốn chụp hình đã chứ đi bộ ngược trở ra thì trời nắng quá, và nghĩ bụng mình còn đang đi ở ngoài đường chứ đã vào trong di tích đâu… Thế là anh ta phóng xe đi thẳng, nhanh đến nỗi mình còn ngớ ra không hiểu liệu anh có thật là nhân viên của khu di tích không. Chẳng còn bóng người nào khác, hai bạn tiếp tục đi bộ ra phía đầu cầu Hiền Lương cũ.

Quảng Trị Quảng Trị

Cầu Hiền Lương cũ là đây, từ ngày còn nhỏ xíu đã hay được nghe bố ngâm nga về nó “Bên ven bờ Hiền Lương, chiều nay ra đứng trông về…” mà mình đã thích ơi là thích (bài hát ý). Cây cầu lịch sử, nhìn cũng giản dị như biết bao cây cầu ở các địa phương khác nhưng có một sứ mệnh khác hẳn, vốn chỉ từng được xem và nghe qua các phương tiện truyền thông thì giờ mình đã đứng ngay cạnh nó rồi đây. Bỗng nhiên muốn được nghe lại giai điệu và ca lời tha thiết của “Câu hò bên bến Hiền Lương” biết mấy… Bờ Nam cầu không có cổng chào mà chỉ có hai hàng cây non mới trồng bên lối vào, còn bên bờ sông dưới kia là bốt gác 2 tầng và dàn loa chắc chỉ còn sứ mệnh để trưng bày. Cầu có thanh chắn không cho xe cộ qua nhưng người thì vẫn lọt vào được. Bạn Pẹt len vào bước thử vài bước trên cầu nhưng vội quay ra ngay vì các thanh gỗ dưới chân cứ khập khiễng kêu ồm ộp làm bạn nhát chết sợ nhỡ đâu gỗ mục lại rơi tòm xuống sông Bến Hải không ai vớt thì nguy… 😀

Đứng chụp hình bên cây cầu và ngắm cảnh xung quanh từ bờ Nam lâu một chút mới thấy một mùi xú uế bốc lên kinh không thể tả, nhất là giữa trưa nắng oi nồng thế này. Ngó xuống bậc bê tông ngay chân cầu thì trời ơi… đúng là vùng giới tuyến ác liệt có khác, “mìn” được người ta rải thảm la liệt. Hèn chi… Chắc lúc đầu cứ đi loanh quanh ngó nghiêng không dừng ở một chỗ nên không thấy gì, giờ đứng lâu một lúc ngay bên cầu thì mới thấy được sự ô nhiễm không khí của khu vực đó. Cũng phải thôi, tại nơi đây gần sông, cầu thì không ai được qua lại nên vắng vẻ, thiết kế dễ ngồi, lại không có nhân viên bảo vệ đi tuần đuổi như từng vừa chạy xe máy đuổi theo du khách nên người ta mới tha hồ ra đây thỏa mãn cái sự sung sướng “thứ nhất tắm sông, thứ nhì….đồng” này. Sợ quá, hai bạn khách phải vội vã rảo bước gấp rời hiện trường. Không được đi bộ qua cầu sang bờ Bắc thì phải gọi anh lái xe trở lại bờ Nam để đón vậy. Xe cộ bây giờ đều chạy trên cầu Hiền Lương mới, được xây chắc chắn chênh chếch ngay bên cạnh cầu cũ.

Sang tới bờ Bắc, xe dừng ngay mép đường quốc lộ 1A. Hai bạn đi bộ ven đường ra cầu mà cứ phải nhìn trước nhìn sau nơm nớp lo ngó các xe chạy sát rìa đường. Nhìn thấy cái cổng chào ở cầu Hiền Lương cũ, bạn Pẹt mừng quýnh chạy ra gần để chụp hình vì đây là ước mơ từ lâu của bạn. Không chỉ mơ được tới đây mà còn phải đứng chụp tận nơi trước cái cổng chào kia nữa mới hoàn thành tâm nguyện. Bạn đang giương máy chụp cổng chào còn mình từ xa đằng sau giương máy chụp cả bạn cả cổng thì chợt thấy bạn hớt hải chạy ngược lại, tay xua rối rít ra hiệu ngừng chụp hình và miệng nói gì đó nhưng không nghe rõ. Tới gần, bạn hổn hển vừa thở vừa nói không được chụp hình, mình ngớ ra ai cấm chụp chứ, đây là khu di tích lịch sử kia mà… Bạn vẫn nhất định chấp hành không cho mình chụp vì “họ vừa gọi loa từ đâu đó rất to, bảo là cấm chụp hình, đề nghị vào mua vé em ạ”. Ôi, choáng hẳn. Khu di tích lịch sử này ai nghĩ ra cách quản lý sợ thế, tưởng dàn loa phóng thanh chỉ để dùng thời chiến, còn thời bình là để trưng bày, hoặc có chăng là dùng tuyên truyền văn hóa thông tin tới bà con nhân dân như kiểu loa xã loa phường, chứ hóa ra còn để phát thanh “dọa” cả du khách thật là tiện.

Chỉ vì muốn bán vé mà bên bờ Nam thì nhân viên phi xe máy đuổi theo khách, sang bờ Bắc thì nhân viên bắc hẳn loa phóng thanh dọa khách cứ như thể là nếu không canh chừng thì khách sẽ lao ùm xuống vượt sông Bến Hải thời chiến ý. Thế giả sử du khách qua đường không có nhiều thời gian vào xem bảo tàng và những hình tượng sáp trưng bày trong cái bốt gác kia mà chỉ muốn dừng chân ít phút chụp hình kỷ niệm ở giới tuyến lịch sử này thì cũng không được à? Có gì phải cấm chụp? Ghét quá, ghét quá… đã thế cóc thèm mua vé vào xem nữa, cứ đứng đây chụp hình đấy, cho tha hồ mà gọi loa đấy, biển cấm du khách chụp hình cắm ở đâu?

Quảng Trị Quảng Trị
Cổng chào cầu Hiền Lương cũ

Mình “hạ lệnh” cho bạn Pẹt quay trở lại gần cổng chào đứng đó để mình chụp hình cho. Bạn ý nhăn nhó vì sự “chống lệnh loa” của mình và cũng sợ nhỡ đâu bị tóm như loa đã cảnh báo nên cũng không được thoải mái, cứ nhấp nhổm bảo chụp mau mau như thể chụp trộm vậy. Sao có người lại dễ bị hù thế, vào thăm thành cổ hay đi di tích các nơi thì chẳng sợ cảnh hoang tàn đổ nát, chẳng sợ oan hồn lẩn khuất hay sợ ma nhưng ở đây giữa thanh thiên bạch nhật, ngay bên đường cái quan và “di tích lịch sử nổi tiếng thế giới” này thì lại sợ “dàn loa cách mạng” vừa dọa kia. Đã nắng nóng rát bỏng thì chớ, đã phải vừa tham quan vừa lo trông chừng bị xe chạy sát mép đường cán phải thì chớ lại còn nơm nớp lo người quản lý của khu di tích đến bắt vì tội chụp hình di tích khi chưa mua vé… Thử hỏi có vô lý và đáng bực mình không?

Quảng Trị
Cột cờ giới tuyến


Thêm nữa, cột cờ giới tuyến thì nằm bên kia đường, muốn qua đường sang xem nhưng không có vạch cho dừng xe cũng không có cầu vượt cho khách bộ hành, mà xe thì cứ lao ào ào trên quốc lộ huyết mạch… Rút cục đành đứng bên này chĩa camera chụp qua. Chụp tới chụp lui mà có thấy ai chạy ra cấm đoán đâu, vậy mà bạn Pẹt cứ lo quýnh cả lên. Trước khi đến nơi đây, háo hức bao nhiêu thì lúc này ngán cái cách người ta “săn sóc” du khách bấy nhiêu, làm tụt cả hào hứng với khu di tích vùng giới tuyến này. Thôi chào nhé “Vĩ tuyến 17 ngày và đêm”, chúng tớ đi thăm đồng bào Vĩnh Linh anh dũng đây, dịp nào tìm lại được cảm hứng chúng tớ sẽ trở lại. Mà hãy cứ để chúng tớ thoải mái thong thả vào mua vé chứ đừng vội vã cử nhân viên đuổi theo giữa đường để tớ phải cảnh giác hay gọi loa làm khách giật mình thế nhé. Không thì chúng tớ tin rằng những cách làm này sẽ được viết vào…lịch sử như di tích đấy.

Từ quốc lộ 1A theo chỉ dẫn thì rẽ vào chừng hơn 10km là tới khu di tích Địa đạo Vĩnh Mốc huyền thoại. Càng chạy ra sát biển càng cảm nhận được âm thanh rì rào của sóng biển. Bãi biển Cửa Tùng đã hiện ra ngay ven đường, từ trong xe có thể thấy trời biển bao la xanh thẳm. Vẫn còn chừng 5-6km nữa tính từ Cửa Tùng thì mới tới Vịnh Mốc, xe bắt đầu đi vào đường hẹp hơn.

Quảng Trị Quảng Trị

Chợt có đôi bạn người Tây chạy xe máy ngược ra vẫy xe mình dừng lại để hỏi đường. Đôi bạn này ban nãy thấy chở nhau phóng như bay trên QL 1A vượt qua xe mình, hóa ra các bạn cũng đi vào địa đạo Vịnh Mốc. Anh lái xe đang ra sức chỉ dẫn bằng tiếng Anh đi thẳng rồi rẽ phải rẽ trái gì gì đó cho các bạn. Ơ sao phải dài dòng thế nhỉ, đằng nào xe ta cũng trên đường vào đấy còn gì. Mình ngó cổ ra bảo các bạn theo xe mình luôn đi, nhanh gọn và các bạn ok quay đầu xe đi liền. Tới cổng khu di tích, anh lái xe cho chạy vào bãi đậu thì quay ra hai bạn Tây cũng tới nơi. Các bạn giơ ngón tay cái và nhoẻn miệng cười với bộ mặt đen sạm vì bụi đường. Phục các bạn lắm, trời nắng nóng thế này, xe chạy bụi mù trời thế kia mà chạy xe máy nhong nhong trên đường vào đây làm người VN chúng tớ và người Vĩnh Linh cảm động đấy.

Ra mua vé vào địa đạo thì cô nhân viên cho biết phải chờ 30′ nữa mới có người hướng dẫn. Đang phải tranh thủ từng phút từng giờ hôm nay nên không thể lãng phí 30′ chờ đợi được, hai bạn mua 1 quyển viết về địa đạo tại quầy và quyết định tự đi vào sau khi cô nhân viên chỉ dẫn sơ sơ “anh chị phải xuống cửa hầm số 3 ngay cạnh nhà trưng bày ý nhé”. May quá, vừa lúc anh lái xe trở ra thấy không có người hướng dẫn nên anh tình nguyện đi vào cùng dẫn đường. Các chị bán hàng nước bên trong cổng khu di tích miệng gọi ríu rít, tay vẫy chìa đèn pin “chị ơi vào đấy tối lắm, dùng đèn pin đi, ở đây cho mượn, tụi em không lấy tiền đâu”. Họ thật tốt bụng nhưng vì bạn Pẹt nhà mình vốn rất cẩn thận khi đi du lịch về các vùng quê thế này nên đã chuẩn bị sẵn cả đèn pin mất rồi. Mình cảm ơn đáp lại các chị và rảo bước theo hai bác giai kia đã đi trước cả đoạn khá xa.

Quảng Trị Quảng Trị Quảng Trị Quảng Trị Quảng Trị

Lối vào quanh co trồng um tùm toàn tre trúc nên không bị nắng mấy nhưng cái nóng thì vẫn bủa vây như trong lò nướng. Nghe sóng biển vỗ ì oạp ngay đây mà không thấy gió biển mát mẻ gì cả. Bạn Pẹt và mình thì ướt sũng mồ hôi lau liên tục mà anh lái xe thì vẫn “áo cắm thùng” đi thủng thẳng như không hề thấy nóng. Đúng là người miền Trung đã quá quen với cái nắng nóng khắc nghiệt của miền Trung mất rồi… Chạy dọc theo lối vào là đường giao thông hào (chắc đào mới sau này) rất vuông thành sắc cạnh, có đoạn hai bên vách đã được kè bằng bê tông cho sạch sẽ và chắc chắn. Thỉnh thoảng lại thấy một cái cửa hầm thò ra từ mặt đất nhưng vẫn chưa phải là cửa hầm số 3. Với hệ thống địa đạo dài 2km, sâu 3 tầng tổng cộng hơn 50m dưới mặt đất và có tới 13 cửa vào như Vịnh Mốc này thì du khách chẳng thể nào đi hết được, nếu không thì sẽ có cảm giác như đi dưới…âm phủ âm u lạnh lẽo mất vì giờ đâu còn không khí nhộn nhịp của cả một làng 94 gia đình sống dưới hầm như thời chiến xưa.

Nhà trưng bày “To be or not to be” đây rồi. Gọi thế bởi đây là câu viết rất to trên tường hút cái nhìn của du khách khi bước bước đầu tiên vào nhà trưng bày. Xem các hình ảnh và hiện vật trong đó và đi vào trong lòng địa đạo mới càng hiểu chân lý “Tồn tại hay không tồn tại” đã làm nên quyết định sống còn của người Vĩnh Linh khi mà sự tàn phá hủy diệt của chiến tranh bấy giờ cực kỳ khốc liệt (như cuốn sách viết). Người ta nói khi đó người Vĩnh Linh chỉ có 2 cách hoặc là bỏ nơi này ra đi hoặc chui sâu vào lòng đất để nhờ đất mẹ che chở mà tồn tại. Và người dân đã chọn cách sống trong lòng đất như người…âm phủ. Trong lòng “âm phủ” Vịnh Mốc, những người “âm phủ” Vĩnh Linh vẫn được phân “căn hộ gia đình” riêng, vẫn có trạm xá, nhà hộ sinh mặc dù mỗi tiện nghi đó chỉ nhỏ như một cái hốc. Họ vẫn sinh con đẻ cái, trẻ con vẫn được đi học, nhân dân và cán bộ vẫn có “hội trường” chứa được khoảng 60 người một lúc và có thể đứng thẳng không phải lom khom. Cuộc sống cứ thế tồn tại và địa đạo “âm phủ” này còn làm nơi tiếp sức chiến đấu bền bỉ cho cả những vùng “dương gian” chiến sự khác. Không nén được sự khâm phục, mình đã dành vài phút ghi lại cảm xúc vào cuốn sổ lưu niệm của nhà trưng bày.

Quảng Trị Quảng Trị

Đi bên ngoài nắng nóng oi bức là thế mà vào lòng địa đạo lại mát lạnh, gió từ biển luồn vào hun hút. Chả bù vừa xong đi trên “dương gian” chẳng thấy có gió máy gì, chắc nó luồn hết xuống “âm phủ” rồi. Lom khom đi mỏi cả lưng và căng mắt nhìn đường dưới anh sáng lờ mờ của đèn trong hầm cộng với cái đèn pin bé tẹo của bạn Pẹt, 3 người đã mò ra tới một cửa hầm thông ra biển. Vừa chui ra thì… úi giời tưởng đâu như đang từ tủ lạnh bước vào lò nướng, nắng chói lóa cả mắt, 3 người lại lập cập quay vào chọn lối ra ngoài bằng cách đi ngược lại trong hầm cho mát. Cả vào lẫn ra bạn Pẹt bị cộc đầu 3-4 phát, mình lò dò cẩn thận thế mà vẫn bị cộc 2 phát, còn anh lái xe đi thoăn thoắt lại chẳng bị phát nào mới tài.

Hết được hưởng thụ không khí mát lạnh từ “âm phủ”, 3 người lại hành quân dưới cái nắng nóng “dương gian” để ra nơi đậu xe. Mặt mũi mình đỏ bừng bừng như say nắng làm bạn Pẹt quýnh lên chạy đi mua ngay chai nước suối lạnh để mình rửa mặt. Tấp gần hết chai nước lạnh mới cảm giác mặt mũi dịu bớt nóng. Lao vội lên xe mát rượi ngồi rồi mà đầu vẫn còn đắn đo nghĩ có nên chạy ra hỏi chị nhân viên xem dưới cái nóng ẩm thế này, những hiện vật, tư liệu, tranh ảnh v.v… trong nhà trưng bày ở Vịnh Mốc liệu sẽ còn tồn tại được bao nhiêu năm nữa cho những thế hệ sau đến xem khi mà chẳng thấy có sự bảo quản nào hơn ngoài cái quạt máy cũ chạy kêu long sòng sọc ở đó. Nếu ai đã từng vào đấy và từng bị xộc vào mũi cái mùi ẩm mốc nặng của nhà trưng bày thì hẳn sẽ thấy rất rất tiếc của giống mình nếu một mai những gì ở đó bị mối mọt mục nát dần theo thời gian và thời tiết. Nhưng không khéo ra hỏi thì bị nghĩ là hâm, thôi vậy, việc của ban quản lý di tích, hãy để họ thong thả làm.

Đồng hồ đã chỉ quá trưa, đói bụng lắm rồi vì ăn sáng từ 6h sáng. Thăm thú thỏa mãn được một nửa ngày rồi, giờ chỉ muốn ăn một bữa cơm thật ngon để lấy sức chiều thỏa mãn nốt nửa ngày còn lại. Anh lái xe quyết định ra bãi biển Cửa Tùng nghỉ ngơi ăn trưa và ngắm biển. Vâng ạ, hai bạn răm rắp nhất trí, đói lắm rồi ạ!

Phần 2

Thăm cố đô Huế (phần cuối)

Phần 1
Phần 2

Cách đây đã khá lâu, mình có dịp làm việc cùng với một chị người Huế có cái tên thật đẹp “Phan Nữ Lam Th.”. Chị đi du học ở Tiệp về, lấy chồng Hanoi nên đã ở lại Hanoi làm việc. Sau này hai chị em đều chuyển đi hai nơi làm việc khác nhau, ít có dịp gặp nhau tuy vẫn trong cùng đoàn ngoại giao, nhưng ấn tượng về chị thì mình vẫn còn nhớ mãi. Chị rất giỏi giang, giọng Huế nhẹ nhàng, chị tinh tế, dịu dàng và nhường nhịn. Từ đó mình luôn giữ hình ảnh về người con gái Huế là hình ảnh của chị. Ở Nhật sau này có một vài người bạn Huế, gọi là em thì đúng hơn vì các em kém nhiều tuổi nhưng mình cũng rất quý mến sau khi có những dịp cùng tham gia các hoạt động trong cộng đồng bên này. Các em đã bổ sung thêm vào hình ảnh tốt đẹp đã có của mình về những người con của đất cố đô Huế. Vào Huế lần này, tuy chưa đi được nhiều nơi và chưa đủ điều kiện tìm hiểu nhiều hơn về cuộc sống thực tế của người dân Huế ngoài những gì đọc trên sách báo nhưng mình càng có niềm tin tốt đẹp về sự thật thà, mến khách của những người Huế mà mình đã tiếp xúc. Từ sự ân cần nhẹ nhàng của chị nhân viên lễ tân ở khách sạn, anh lái xe nhiệt tình, cẩn thận và nhiều hiểu biết, tới những người như chủ tiệm bánh Huế Hàng Me, tiệm cơm chay Tịnh Tâm hay tiệm bán cơm hến, bún hến bình dân mà anh lái xe chở mình tới v.v… ai cũng rất xởi lởi, dễ thương.

Chợt bắt gặp nét duyên dáng rất Huế tại Lăng Vua Khải Định

Bữa tối đầu tiên với các loại bánh Huế ăn ở tiệm Hàng Me ngon lịm người. Bữa tối thứ hai, sau cả một ngày dài đi thăm Quảng Trị từ sáng sớm tới tối mịt với quãng đường hơn 400 cây số, trở lại Huế muốn đi thưởng thức cơm chay ở cái nôi của Phật giáo. Tiệm chay Tịnh Tâm nằm ở đường Chu Văn An sở dĩ biết được do tìm kiếm thông tin từ những người đi trước. Các tiệm này đều rất tiện gần hotel mình ở, vài phút đi bộ là tới nơi. Bữa cơm chay với cơm trắng thơm dẻo nóng sốt, cá kho, ốc xào sả ớt, canh chua cá nấu măng, rau cải xào nấm… mọi thứ đều chay chẳng có cá, ốc gì mà ngon tuyệt và mùi vị giống y như thật. Ăn chay lúc nào cũng ngon thế này thì ăn cả đời khỏi cần cá thịt cũng được. Giá mà mình thạo nấu món chay…

Huế Huế
(Ốc xào sả ớt và Cá kho tiệm Tịnh Tâm. Cá ăn sắp hết mới nhớ ra chụp hình…)

Anh chủ tiệm khá trẻ, anh nói anh ăn chay trường mà trông rất to cao. Anh còn ra bàn mình nói chuyện về các món chay và cho biết cũng có một người cháu bà con đang du học ở Nhật. Anh giữ nghề này từ bà ngoại và ngoài nấu cho tiệm của nhà, anh còn dạy nấu món chay cho những người muốn theo học để họ về mở tiệm tại địa phương. Anh kể có đầu bếp tiệm Cơm chay Nàng Tấm ngoài Hanoi đã từng vào học nghề từ anh. Phải chi mình có điều kiện vào Huế học làm món chay thì chắc mình sẽ tạm biệt món mặn cho bạn Pẹt hết đường…ăn mặn… hehe… Xuýt xoa mãi món cá kho chay với riềng nghệ, sả, ớt và những gia vị gì khác của anh vì cay và vì quá ngon, mình quyết định đặt mua mang về Hanoi cho nhà cùng thưởng thức. Hẹn anh ngày giờ lấy xong xuôi, với tâm trạng cực kỳ phấn khởi sau một ngày đi vui vẻ và thưởng thức bữa cơm ngon, mình và bạn Pẹt rủ nhau đi ăn chè Huế. Anh đã nhiệt tình chỉ dẫn tiệm chè Cung Đình và đường đi tới đó. Anh nói tiệm chè Cung Đình ở đường Nguyễn Huệ, gần ga Huế, lấy taxi từ đây ra đó chỉ mất cỡ 30 ngàn đồng và chừng 10′ chạy xe. Nhìn bản đồ đúng là không xa lắm, cám ơn anh và chào tạm biệt, hai bạn ra đường tìm taxi.

Khu vực đoạn cắt đường Lê Lợi với đường Chu Văn An, Phạm Ngũ Lão… gần đó có rất nhiều taxi và xích lô chạy lòng vòng chờ rước khách. Giống như phố Phạm Ngũ Lão trong Saigon, phố Phạm Ngũ Lão ở Huế cũng được coi là phố tây bởi rất nhiều khách nước ngoài vào Huế du lịch thuê mini hotel ở đây. Trong phố, các nhà hàng, quán bar và các tiệm bán đồ lưu niệm nằm san sát. Còn ngay đầu phố, đối diện với Century hotel, là tiệm DMZ cafe, đi qua nhạc mở ồn ào, luôn đông khách tây ngồi kín từ trên xuống dưới từ trong ra ngoài. Tường của tiệm vẽ chi chít đủ các hình hài và dán đầy thông tin về các tours. Hôm trước tiện đường đi bộ từ tiệm Hàng Me về, ngồi uống nước ở đây, mình đã được các bác xích lô vòng đi vòng lại bao nhiêu lần mời dùng xe đi xem “Hue by night”, nhưng đã chót gọi mấy ly sinh tố và phải chờ gần 40′ mới được mang ra nên khi uống xong thì đã muộn, không đi được nữa vì hôm sau còn đi Quảng Trị sớm. Nếu có dịp thì nhất định phải đi bởi thành nội ban ngày và ban đêm là hai sắc màu cuộc sống khác hẳn nhau.

Từ tiệm Tịnh Tâm ra, chưa kịp gọi taxi thì gặp ngay 1 xe xích lô mời mọc hỏi muốn đi đâu sẽ chở. Khi biết hai bạn định đi tiệm chè Cung Đình, anh nói tối nay mát mẻ sao không đi xích lô, anh chỉ lấy 50 ngàn đồng, chở cả hai người luôn. Cả ngày đã ngồi xe hơi rồi, giờ đi xích lô chút cũng được. Hơi ái ngại nếu 2 người lên một xe sợ anh phải còng lưng chở nặng vất vả nên bảo anh gọi thêm xe nữa, anh nói là cháu của anh đang ngay gần đó. 100 ngàn cho 2 xe 2 người, hai bạn vui vẻ lên xe, bạn Pẹt ngồi xe người chú và mình ngồi xe người cháu. Hai chú cháu nhà này đều còn trẻ khỏe, đỡ ngại hơn là lên xe xích lô của người già vì mình trẻ thì ngồi mà người ta già phải đạp còng lưng thấy cứ không đành lòng sao đó.

Khung cảnh sông Hương, núi Ngự, cầu Tràng tiền và Kỳ đài sau cơn giông

Đi chừng vài phút, người chú nói với sang xe mình hỏi có muốn tới một tiệm chè Cung Đình khác nằm trong thành nội (tức là đi hướng khác hắn và phải qua cầu Tràng Tiền) cũng là chị em bà con với tiệm Cung Đình kia nhưng đều ngon và nổi tiếng như nhau, tiệm trong thành nội lại có cả Trà Cung Đình để khách muốn thì có thể thưởng thức luôn chứ tiệm chè Cung Đình bên Nguyễn Huệ lúc đầu định đi thì chỉ bán chè ăn thôi, không có trà. Người chú bảo nếu đồng ý đi vào tiệm chè Cung Đình trong thành nội thì tiện xe tiện đường chú cháu họ sẽ chở lòng vòng ngắm thành nội buổi tối cho biết. Thế cũng được, đằng nào cũng đã muốn đi xem “Hue by night” từ hôm qua và cũng lại đi ăn được chè Cung Đình nữa, thật là tiện. Người chú nói sẽ lấy 100 ngàn đồng cho mỗi xe, 2 xe là 200 ngàn, mình cũng nhất trí dù chưa biết là sẽ đi bao xa và mất bao thời gian nhưng đi du lịch để được vui vẻ thoải mái là hàng đầu. Sẵn đang vui vẻ, lại đã có ấn tượng tốt với người Huế từ trước và nhất là mấy hôm nay nữa nên mình hoàn toàn tin vào họ, đồng ý đi luôn.

Qua cầu Tràng tiền, hai xích lô vòng vèo theo các con phố thăm thành nội. Xe bạn Pẹt phía trước, không biết người chú nói chuyện gì mà cười khá rôm rả. Còn xe mình, người cháu nói năng nhỏ nhẹ hơn, thư sinh giống như một sinh viên, cậu chỉ dẫn các địa điểm đây Phu Văn Lâu, đây nhà sách cổ, đây phố ăn đêm, kia tiệm bún bò ngon chuyên bán ở vỉa hè buổi tối, tiệm kia may áo dài đẹp v.v… Trên vỉa hè các con phố thấy cũng có nhiều xe bán chè di động bày các nồi chè la liệt, mình hỏi thì cậu nói chị là du khách thì nên ăn ở tiệm có tiếng như Cung Đình chứ ăn bừa trên phố thế này, xe cộ chạy bụi bặm rất mất vệ sinh. Hóa ra anh chàng xích lô trẻ tuổi này rất có ý thức vệ sinh thực phẩm, điều mà không phải người Việt nào cũng ý thức được như thế. Hỏi thăm cậu làm nghề này được bao lâu thì cậu cho biết mới vào nghề được gần 2 năm, còn người chú kia thì đã…15 năm. Nghĩ bụng trông người chú trẻ thế mà đã làm 15 năm thì có lẽ phải chạy xích lô từ thiếu niên mất… Ngồi trên xe sau mới nhìn thấy xích lô của người chú có in tên người lái, địa chỉ và số xe đăng ký ở phía sau lưng ghế khách, hình như còn có cả điện thoại của họ hay của tổ hợp tác thì phải. Mình hỏi người cháu thì cậu cũng xác nhận xích lô ở Huế phải có đăng ký rõ ràng thế mới được hành nghề. Vậy mà mình chưa bao giờ biết điều này, dù đã quá quen thuộc với hình ảnh chiếc xích lô Hanoi từ còn bé xíu, chắc tại mình không mấy khi lên xích lô.

Hue

Thuyền trên sông Hương lúc 5:30 sáng. Chụp từ ban công Century hotel

Theo xe người chú, họ bắt đầu rẽ vào đường gì đó vắng vẻ và tối thui, cảm giác nhà dân đã tắt đèn đi ngủ làm mình chợt giật mình sờ sợ, vội hỏi cậu xích lô đang chở đi đâu đây, cậu vẫn nói đi tiệm ăn chè. Có lẽ đã hơi chủ quan phó mặc hết cho hai chú cháu họ nên không hỏi tên phố có tiệm chè từ trước, giờ vội lập tức cố tìm biển tên đường. Có 1 tấm biển đây rồi, đường “Xuân 68”. Đi thêm lúc nữa thì tới tiệm, đèn đóm sáng trưng so với xung quanh nhưng chẳng thấy có biểu hiện gì là tiệm bán chè mà lại trông như là tiệm tạp hóa, trên biển hiệu là Thanh Hương chứ không phải Cung Đình. Bắt đầu lờ mờ hiểu ra “vấn đề” nhưng xe đã dừng ngay trước cửa, đành bước xuống. Hỏi lại người xích lô đây đúng là tiệm chè Cung Đình không thì họ nói cứ vào trong đi, chè bán ở bên trong. Bước vào mà đầy sự nghi ngờ. Ngồi xuống cái bàn bé tẹo giữa xung quanh toàn mè xửng, tôm chua, mắm ruốc và các bọc gói gì khác, chưa thấy chè đâu mà đã bị họ mang đủ thứ bày ra trước mặt mời mua. Mình bảo “người ta nói chở tôi tới tiệm ăn chè, tiệm có phải bán chè không” thì lập tức họ kêu mang ra hai ly chè bé tẹo như ly uống trà, một sen một thập cẩm và thêm 1/2 ly trà mà họ nói là trà Cung Đình. Thì ra đây là “chè và trà ở tiệm có tiếng” mà người xích lô “nhiệt tình” giới thiệu cho mình đây. Hẳn mấy người xích lô kia phải có quan hệ bà con hay trò gì đó với tiệm này thì họ mới có thể giới thiệu tốt đến thế về những sản phẩm mà mình đang được phục vụ trước mặt.

Biết đã bị lừa ngoạn mục, hết cả hứng nên mình đẩy cả 2 ly chè sang cho bạn Pẹt. Bạn Pẹt dường như chưa hiểu ra tình hình nên vẫn vô tư ăn ly chè sen, thử thêm 1-2 thìa ở ly thập cẩm rồi kêu vị gì lạ thế, không ngon và bỏ lại. Hỏi người phụ nữ bán hàng sao người xích lô nói ở đây bán chè Cung Đình mà không thấy bày nồi chè, toàn hàng hóa gì khác thì chị ta mở đài một hồi nào là đây mới chính là tiệm có tiếng, gia truyền vì nhà chị ta là dòng dõi hoàng tộc, còn tiệm chè Cung Đình kia chỉ lấy tên chứ chẳng có liên hệ gì với cùng đình hoàng tộc hết, nào là vào Huế du lịch phải cẩn thận kẻo bị lừa, nào là cùng món hàng đó tiệm chị ta chỉ bán 20 ngàn thì tiệm khác bán 40 ngàn v.v… Nghe cái cách chị ta trả lời khá đáo để với khách hàng khác và với mình thế, rồi nhìn thực tế tại tiệm, mình không thể bị lừa để mà tin thêm. Chị ta cũng là phụ nữ Huế đây sao?

Bị mời mọc búa xua, bạn Pẹt không biết từ chối làm sao bèn bảo thôi mua đại vài thứ linh tinh cho xong. Tính tiền hết hơn 200 ngàn đồng, lúc ấy chẳng hề nghĩ tiếc số tiền đó mà chỉ muốn xong thật nhanh để ra ngay khỏi tiệm. Ra tới cửa hai người xích lô ban nãy đưa xe tới, không nể được nữa, mình hỏi họ tại sao nói đưa đi ăn chè Cung Đình mà chở vào đây. Người chú bèn kêu to vào trong tiệm “khách ăn chè chưa”, người phụ nữ trẻ chanh chua ban nãy thản nhiên đáp vọng ra “rồi, mỗi người một ly rồi đó”. Giá như có xích lô khác hay taxi thì mình sẵn sàng gọi xe khác về bởi không muốn bước chân lên xe họ nữa, nhưng con phố này vắng vẻ quá, chẳng có xe cộ gì, đành chấp nhận lên xe. Hạ giọng nói họ chở về và không hề mở miệng nói thêm gì nữa.

Khác hẳn lúc đi tâm trạng vui vẻ, trò chuyện rôm rả, lúc về bực bội, cấm khẩu luôn. Người cháu còn nói những cái gì nữa trên đường về nhưng mình không để tâm đến. Tới cửa khách sạn, không thèm đả động bớt xu nào tiền xe, nhưng trước khi đưa tiền trả họ mình đã nói đại ý rằng hai người tối nay không đàng hoàng không thật thà làm mình mất đi những ấn tượng tốt đẹp đã có về đất Huế và người Huế suốt mấy ngày qua, lần sau đừng có lừa khách du lịch thế nữa, tiền đấy, cầm lấy và đi mau đi. Tuy giận nhưng mình không nói to, có lẽ thái độ khinh thường thấy rõ của mình lúc đó khiến người chú lúng túng ngượng ngập gãi đầu gãi tai, không dám nhìn thẳng mặt mình và ấp úng nói xin lỗi. Anh ta không dám cầm tiền mà nói “giờ anh chị cho bao nhiêu em xin bấy nhiêu, lần sau anh chị vô em sẽ chở anh chị đi đàng hoàng”. Trời, sao dám tin lần nữa, biết ai vào ai mà bảo sẽ chở đi lại đàng hoàng (!). Lạnh lùng cám ơn, mình bảo lần sau vào Huế sẽ không bao giờ bước chân lên xích lô nữa và đưa tiền cho họ xong mình đi thẳng. Thế là chè Huế và “Hue by night” chưa kịp thưởng thức trọn vẹn đã rước thêm nỗi bực mình sau suốt cả một ngày đã vô cùng vui vẻ. Bạn Pẹt bảo là tại mình tự đột ngột thay đổi kế hoạch đi ăn chè lúc đầu nên mới bị thế. Thì ai biết được, biết trước thì đời nào tin họ…

Đến khuya thì bạn Pẹt bắt đầu “ngấm chè”, chạy ra chạy vào toilet thật là tội nghiệp. Suốt cả ngày mình cũng ăn uống cùng các món giống y như bạn mà mình chẳng sao, còn bạn chỉ ăn thêm ly chè ở cái tiệm kia mà ra nông nỗi. Nếu mình cũng ăn ly chè tối qua như bạn thì hẳn là buổi đêm hai người sẽ phải tranh nhau cái toilet. Hồi sáng đi kể lại cho anh lái xe, anh cứ lắc đầu bảo tụi xích lô thật là bậy bạ, chè Cung Đình nào cùng bà con với tiệm linh tinh kia… Bạn Pẹt cho tới chiều vẫn không thể ăn được gì vì cái bụng căng nhức khó chịu. Đau bụng phát sốt, trời nóng thế mà đi về thấy bạn tắt máy lạnh, cuốn chăn lông của hotel kín mít trên giường như con ốc trong khi mình thì ngốt hết cả người. Vội vàng đi đắp khăn ướt hạ sốt và cho uống thuốc giảm sốt, thêm thuốc đau bụng. Chỉ còn vài tiếng nữa phải ra sân bay rồi, tình hình thế này làm sao đây… Thuyết phục được bạn Pẹt chịu ăn cháo để lấy sức, mình gọi điện xuống nhà hàng đặt 1 tô cháo có thịt nạc, hành và gừng. Đau bụng thế này lẽ ra chỉ nên ăn cháo trắng nhưng lại sợ bạn mất nước mất sức nên bỏ thêm chút thịt nạc cho có năng lượng vào người. Trong khi chờ cháo, vẫn phải liên tục thay khăn ướt lau người hạ sốt. Chừng 40′ cháo được mang lên, bạn Pẹt cố gắng ăn được 1/3 nhưng một tí thì đau bụng trở lại. Mình càng giận hai người xích lô và cái tiệm Thanh Hương ở đường Xuân 68 kia nhưng nghĩ lại cũng thấy đúng như bạn Pẹt nói, lỗi là do mình nữa, cái tội mình đã cả tin người. Đi du lịch ở đâu cũng vậy, đôi khi không thể cả tin như thế được.

Sắp xếp hành lý sẵn sàng đâu vào đó, còn những thứ mua ở tiệm Thanh Hương kia được gom hết vào một túi để bỏ lại. Mang về làm quà chỉ nên mua những thứ thật ngon thôi. Tắm táp xong xuôi vẫn còn thong thả, cứ để bạn Pẹt nằm nghỉ tới lúc trả phòng. Trời đột ngột nổi cơn dông mù mịt, cánh cửa ở đâu đó bị gió đập rầm rầm, mình vác máy ảnh ra ban công. Mây cuồn cuộn đen kịt, bụi bốc cao mù mịt, mặt sông trở nên tối sẫm và nước bị gạt thành từng mảng sóng bạc. Các thuyền trên sông đang hối hả chạy tìm chỗ trú vào bờ. Buổi sáng anh lái xe vừa mới nói Huế mùa này ít mưa lắm còn khi mùa mưa đến thì mưa dai dẳng cả tuần, mưa lê thê chẳng đi đâu được. Thế mà mình lại gặp cơn mưa dông ngay lúc sắp tạm biệt Huế. Mưa đi cho mát mẻ dễ chịu, mưa cho trôi đi hết những cái không may từ tối qua, để khi về Hanoi chỉ còn lưu giữ lại những gì đẹp nhất vui nhất về Huế. Lại lo mấy tiếng nữa nếu vẫn giông tố sấm chớp ầm ầm thế kia thì cái máy bay hạng ruồi ra Hanoi của mình liệu có cất cánh được không. Phụ nữ lắm khi đúng là lẩm cẩm, cứ hay lo bò trắng răng…

Mưa dông ở Huế

Mưa dông ở Huế

Tới giờ hẹn lấy bánh Huế tiệm Hàng Me (mẹ) và món cá kho chay tiệm Tịnh Tâm, chạy xuống sảnh lễ tân thì vừa đúng lúc họ mang tới. Họ khá đúng giờ hẹn, các thứ đều còn nóng hổi được đóng gói riêng từng phần vào hộp rất cẩn thận. Thanh toán hết mọi khoản cho người của các tiệm, cho hotel và anh lái xe xong mới lên giục bạn Pẹt dậy thay đồ để chuẩn bị trả phòng. Chỉ mong từ giờ tới lúc về đến nhà ở Hanoi bạn không đau bụng nữa là tốt rồi, còn thì về Hanoi điều trị tiếp. Đúng 6pm, xe rời hotel đi sân bay Phú Bài. Chia tay anh lái xe sau khi làm xong thủ tục check in, mình đã thay mặt bạn Pẹt, vẫn đang còn sốt mặt đỏ bừng, nói với anh rằng khi có bạn bè nào vào Huế hoặc lần sau nhà mình có dịp trở lại Huế, nhất định mình sẽ liên lạc để lại được đi xe anh. Cảm ơn bằng cả tấm lòng, về Hanoi hoặc sau khi về Nhật, mình sẽ gửi tặng anh những tấm hình đã chụp anh trong mấy ngày ở Huế. Những cái bắt tay thật chặt và anh còn đứng ngoài vẫy mãi cho tới khi nhà mình khuất sau khu vực ra máy bay. Sau vài ngày ở Huế ra, có hôm đang trên xe về nhà, mình nhận được điện thoại của anh gọi ra hỏi thăm sức khỏe bạn Pẹt và chúc mau hồi phục để ít ngày nữa trở về Nhật bình an. Bạn Pẹt phải về Nhật trước để đi làm.

Huế Huế
(Chụp hình kỷ niệm với anh Thuận trước khi rời hotel đi sân bay)

Về đây, khi có thời gian ngồi soạn album hình chụp ở Huế, mình đã chỉ chọn những hình mình cho là được nhất dưới cái nhìn của một du khách lần đầu tới Huế. Còn kể lại chuyện hai người xích lô ở đây chỉ là chia sẻ kinh nghiệm để những người sau này tới Huế sẽ biết mà giữ cho chuyến đi Huế được vui trọn vẹn, không còn gặp những chuyện như vậy nữa. Mình mong muốn các bạn bè xa gần cũng sẽ muốn tới Huế, muốn trở lại Huế và nếu có điều kiện thì sẽ cùng giữ gìn và quảng bá những nét văn hóa và vẻ đẹp của đất cố đô xưa. Huế nhỏ xinh, không ồn ào đông đúc, bụi bặm như Hanoi hiện nay. Huế với nón bài thơ, áo dài tím, tóc thề, với thành phố an bình nằm bên bờ Hương Giang, với những di tích hay phế tích đều là di sản, với những món ăn cay xé lưỡi và với cả cái nắng cái nóng chang chang dữ dội… sẽ làm ai tới Huế về còn nhớ mãi…

Huế, tình yêu của tôi, bài hát từ ngày xưa mình đã rất thích, nghe xong chỉ muốn đi Huế ngay mà rồi tận bây giờ mới có dịp về Huế.

Các địa chỉ tham khảo tại Huế:

1. Hotel:
Century Riverside Hotel Hue, 49 Le Loi street, Hue city, VietNam.
Giá phòng từ $65.00~/đêm, đã bao gồm cả bữa sáng và thuế (thời điểm 2009/8)
Tel: + 84. 54 3823390 / 3829303 * Fax: 84.54 3823394
Email : cenhuevn@dng.vnn.vn * Website: http://www.centuryriversidehue.com
* “The Best Hotel Service” – Awarded by Vietnam Economics Times/The Guide 2006
* “Top Trade Service 2006” – Voted by the E – Trade News
* “31st International Award for Tourist Hotel & Catering” – Awarded by Editorial Office – Madrid – Spain -2006

2. Thuê xe:
Đặt qua Century hotel hoặc gọi trực tiếp tới Mr. Nguyễn Văn Thuận số 0913-426-55… (nếu ai cần, xin gửi PM để lấy nốt số cuối vì đây là số riêng của cá nhân anh Thuận, không tiện công khai lên đây).

3. Mua quà đặc sản Huế:
Tiệm Nam Thuận, số 201 đường Huỳnh Thúc Kháng, Huế.
Tel. +84. 54 3534068 Di động: 0914-145-693
Chuyên sx mè xửng thượng hạng, tiệm có tiếng đã lâu năm ở Huế. Có các quà như hạt sen, Tôm chua, Mắm ruốc, Nem chả tré, rượu Minh Mạng, các loại bánh kẹo đặc sản Huế và cả nón Huế.

4. Bánh Huế:
Tiệm Hàng Me (mẹ), số 16 đường Võ Thị Sáu, Huế.
Chuyên các loại bánh Huế như bánh nậm, bánh bèo, bánh lọc, bánh ướt, bánh ram-ít, chả tôm… ăn tại tiệm và đặt mang đi xa.

5. Ăn chay:
Tiệm Tịnh Tâm, số 4 đường Chu Văn An, Huế.
Tel. +84. 54 3823572
Các món chay ăn tại tiệm hoặc đặt mang đi xa, giá từ 8,000~45,000 VND/món

6. Chè Huế:
Tiệm Cung Đình, số 31 đường Nguyễn Huệ, Huế.
Ngoài ra còn có chi nhánh ở Hanoi và Saigon. Giá tại Huế từ 8,000~15,000 tùy theo gọi ly hay gọi một khay.

7. Tiệm xấu cần tránh:
Tiệm Thanh Hương ở đường Xuân 68 -> nên gạch tên khỏi list mua sắm.

Phần 1
Phần 2

Thăm cố đô Huế (phần 2)

Phần 1
Phần cuối

Sau khi từ Quảng Trị trở lại Huế, đến lượt mình phải đi tham quan một mình vì bạn Pẹt bị ngộ độc đồ ăn tối hôm trước, tào tháo rượt cả đêm nên phải ở hotel chờ đến giờ bay ra Hanoi. Đi du lịch đã hết sức cẩn thận mà vẫn không tránh được, vụ này sẽ kể sau. Ngay khi chỉ thấy có một mình mình xuống xe, anh lái xe đã cười bảo “hôm nay lại thay ca đây…” vì buổi sáng đầu tiên vào Huế bạn Pẹt đã phải đi một mình. Lịch trình hôm nay mình sẽ đi thăm nốt mấy lăng tẩm ở xa, về đi ăn thử cơm hến, bún hến, bánh canh cá lóc, chè Huế và mua sắm vài thứ đặc sản Huế làm quà như mè xửng, tôm chua v.v… 15h sẽ về hotel sắp đồ để 18h check out đi sân bay chuyến 19:55 tối ra Hanoi.

Mới gần 8am mà đã nắng chói chang và nóng sôi sùng sục. Đường đi Lăng Vua Khải Định tuy hẹp và đèo đốc nhưng khá đẹp, có đoạn quanh co trồng toàn thông như những đồi thông Đà lạt. Chỉ cách trung tâm thành phố trên dưới chục km mà đã cảm giác về quê yên tĩnh lắm rồi. Nhà cửa hai bên đường nho nhỏ và hình như nhà nào cũng có cái vườn nho nhỏ như thế, vắng vẻ và bình an. Nhìn cái biển tên trên phố bắt đầu là “Kiệt” kèm với con số mình lại tưởng phố đó tên là Kiệt có đánh số nhưng nhìn cả dãy biển dọc phố thấy rất nhiều biển đề “Kiệt…” thì hơi lạ. Đem thắc mắc này hỏi anh lái xe mới biết “Kiệt” là tiếng Huế, có nghĩa là ngõ như ở Hanoi hay hẻm trong Saigon. Hì… vẫn phải học tiếng Việt như thường 😀 bảo sao ở Huế đi tới điểm nào họ cứ yêu cầu mình mua vé tham quan theo giá người nước khác là phải.

Tới Lăng Vua Khải Định, ra mua vé vào lăng, nghĩ anh lái xe sẽ không vào cùng như hôm trước nên chỉ mua một vé. Khi ra chắc thấy mình đi một mình tội nghiệp nên anh lại bảo sẽ lên cùng cho vui. Mới bước lên được vài bậc thang, anh bị đám người soát vé ngồi ở chân cầu thang (có máy laptop Toshiba để trên bàn hẳn hoi) gọi giật lại bắt mua vé. Anh bảo với họ anh là lái xe, trước nay đưa khách vào bao nhiêu lần chưa bao giờ phải mua vé nhưng không được họ chấp nhận. Anh hơi ấm ức định cự lại tiếp nhưng mình đã nhanh chân chạy đi mua thêm vé nữa, nắng nóng này cự cãi làm chi cho mệt bởi kiểu gì họ cũng sẽ có lý. Đưa vé cho anh, anh vẫn nói không hiểu tại sao mấy ông soát vé hôm nay giở chứng, còn mình thì tự nghĩ thầm “ai bảo hôm nay anh lại đi với một “người đẹp”… hehe… (“Người đẹp” ở đây là cách mình thường thấy đàn ông trong Nam gọi phụ nữ, kiểu như “chào người đẹp”, “người đẹp đi đâu đấy” v.v… dù bất kể là có đẹp hay không đẹp. Nói chung cứ được réo là “người đẹp” là… thấy đẹp rồi 😀 ).

Lăng Vua Khải Định Lăng Vua Khải Định Lăng Vua Khải Định Lăng Vua Khải Định Lăng Vua Khải Định Lăng Vua Khải Định

Lăng Vua Khải Định, về quy mô thì nó không lớn như Lăng Vua Tự Đức, nhưng còn khá nguyên vẹn và rất đẹp làm mình ngỡ ngàng so với những gì xem hôm trước. Càng lên cao nhìn ra thấy phong cảnh thật hữu tình, tiếc là vua lại chọn nơi đây để chôn cất chứ không phải để sống an dưỡng khi có bệnh. Có lẽ ngày xưa nó hoang vu hơn bây giờ nhưng dù sao thấy từ hồi đó mà Vua đã chọn được vị trí thật lý tưởng. Vào trong thì lại còn ngạc nhiên hơn bởi kiến trúc bên trong nửa tây nửa ta, được làm khá cầu kỳ chi tiết và màu sắc của những viên gốm được cẩn công phu càng làm cho mọi thứ lộng lẫy hơn. Giá như người phụ trách ánh sáng mà lắp đèn có thẩm mỹ hơn, bỏ đi mấy cái đèn tuýp ống dài gắn thô thiển kia và thay vào đó bố trí đèn có nghệ thuật một tí thì sẽ đẹp hơn nhiều chứ chụp vào hình thấy mấy cái đèn tuýp dài nằm ngang dọc chả ra làm sao cả. Sang gian trưng bày hiện vật mà Vua đã dùng thì mới thấy nhân viên ở đây không chăm chỉ lắm vì hiện vật bày trong tủ kính mà thứ nào cũng bụi mờ. Những thứ bên ngoài thì chăng đầy mạng nhện. Lại phải thông cảm vậy, lương nhà nước chắc eo hẹp quá, họ chẳng còn động cơ hứng thú để chăm chút cho Vua.

Rời Lăng Vua Khải Định xe bon bon đi Lăng Vua Minh Mạng (hình dưới bên trái). Xe không được vào gần cổng Lăng nên khách phải đi bộ vào. Đường đi bộ vào cổng Lăng là con đường đất lổn nhổn đất đá, nhấc chân bước nào là bụi mù bước đó, đường này mà trời mưa thì bùn lép nhép là chắc. Cái nắng như dội lửa trên đầu. Một bên là tường bao khu lăng, một bên là vườn chuối của dân, trẻ con cứ ngồi bên trong hàng rào vườn chuối mời mua chuối bằng thứ tiếng gì đó nghe như là tiếng dân tộc. Cổng chính thì đóng kín, khách đi bằng cổng phụ. Qua bàn của người soát vé thấy tiếng nhạc oang oang phát từ radio cassette, chắc khách vắng ngồi buồn quá họ mở nhạc cho vui. Vào tới sân lăng thất vọng tràn trề, cũng tượng văn võ bá quan, tượng voi đá đấy mà hiu hắt hoang vắng khác hẳn Lăng Vua Khải Định. Định ra trước cổng chính chụp hình thì thấy một đám thanh niên cởi trần nằm dài ngủ bởi chỗ đó không nắng. Đi lên tòa đầu tiên nhìn ra đằng sau thấy có tòa khác đang dựng giàn giáo che nylon sửa chữa. Ngắm nghía vòng quanh trên cao một hồi, thấy biển chỉ dẫn bèn leo xuống theo con đường mòn ven hồ nước đi vào sâu bên trong.

Vừa đi vừa hơi thấp thỏm vì giữa không gian rộng mênh mông vắng vẻ thế này chẳng thấy có ai đi ra đi vào, nhỡ đâu… Chắc đầu óc mình bị ám ảnh mấy vụ các bạn Bắc Triều Tiên anh em lén lút đổ bộ vào Nhật trên bờ biển vắng năm xưa bắt cóc người Nhật rồi đem thẳng về Bắc Triều Tiên “sử dụng” mà cả nước Nhật rùm beng mấy năm vừa rồi đây mà. Mình phán đoán ở đây thì không có nguy cơ bị đưa đi Bắc Triều Tiên nhưng nguy cơ bị chụp bao tải mang đi biên giới Trung Quốc bán thì rất có thể. Chân bước nhưng đầu vẫn tiếp tục đưa ra các tình huống xấu để nghĩ trước cách tự giải thoát nếu lỡ có gì… hehe… (j/k) 😀 May quá đi thêm một lúc thì gặp nhóm 3-4 khách Pháp đi ra mới thở phào yên tâm đi tiếp sâu vào lăng (cái này thì là thật).

Lăng Vua Minh Mạng Lăng Vua Thiệu Trị
(Một góc Lăng Vua Minh Mạng và Lăng Vua Thiệu Trị)

Vào tới nơi, tòa nhà chính có lẽ mới được tu sửa nên màu sắc tươi mới nhìn là thấy khác với khung cảnh rêu phong xung quanh, còn hai tòa hai bên thì sập xệ bụi bặm. Một tòa có biển báo nguy hiểm cấm vào vì có thể sụp, hăm hở đi vào tòa chính thì gặp tấm biển ngay từ ngoài là cấm chụp hình bên trong. Thế mới chán, khu không cấm chụp hình thì lại cấm vào vì có nguy cơ sập, khu được vào thì cấm không được chụp hình. Loanh quanh vòng ra sau một hồi thì chẳng còn gì xem nữa, xa xa là tường đổ nát và cây cối, chỉ được hồ nước là đầy mênh mông và xanh màu tảo lục. Thôi thế cũng còn đẹp chán, hơn hồ sen bên lăng Vua Tự Đức rồi. Vì lại mò ra từ lối khác nên đề phòng lạc đường mình đã hỏi thăm một chị đang giặt quần áo trong lăng, chị hỏi mình muốn ra cửa bên đường thuyền hay đường bộ. Nhờ thế mình mới biết có hai đường phân biệt. Ra ngoài anh lái xe hỏi sao đi thăm mau thế, mình chỉ biết trả lời là di tích đang tu sửa…

Anh lái xe tiếp tục đưa mình đi thăm Lăng Vua Thiệu Trị (hình trên bên phải), một quần thể di tích khá rộng nhưng đổ nát phần lớn. Anh nói sự hoang tàn là do thời gian chứ không phải do bom đạn. Anh sẽ chờ ở xe để mình cứ thong thả lên trên xem. Leo hết được mấy lần bậc thang, tới trước cổng thì thấy ngay tấm biển “Đang tu sửa, miễn tham quan”. Bởi vậy chẳng thấy có khách nào mò tới đây ngoài mình. Chán thật, chỗ thoái mái xem thì đổ nát không còn gì mấy để xem, chỗ hý hửng xem được thì lại đang tu sửa miễn xem. Ngắm nghía một hồi nhận thấy kiến trúc các lăng tẩm na ná như nhau, địa thế đất đai các vua chọn xây lăng cũng na ná như nhau chắc do đều dựa vào thầy phong thủy. Nóng bức quá chẳng còn gì để xem nữa, mình đi xuống. Sang khu đổ nát bên cạnh ngó các di tích còn lại thì thấy nếu nó còn nguyên vẹn chắc là khá nguy nga. Anh lái xe chỉ cho mình đống đất gạch lùm lùm phía sau bảo rằng nghe truyền mộ Vua Thiệu Trị mới chính là nằm ở đó. Mình cũng tin như vậy, anh là người Huế chính gốc mà.

Trên đường đi từ lăng nọ sang lăng kia, có đoạn đường chạy dọc song song theo sông Hương. Tàu du lịch chở khách đi tour thăm Huế trên sông cũng đi theo đường thủy này. Có một ngôi đền bên kia sông thấy rất đông người và cờ xí chăng rực rỡ, anh lái xe cho biết đó là Điện Hòn Chén đang mùa lễ hội. Hèn chi từ nãy trên xe mình đã thấy trên sông có mấy cái thuyền rồng sặc sỡ cái đi lẻ cái kết đôi hai thuyền vào nhau có người nhảy múa và thả nhiều thứ gì đó xuống sông. Anh nói họ đang làm lễ cúng bái trên sông như kiểu lên đồng. Anh hỏi mình có muốn vào xem anh sẽ đưa vào nhưng có thể mùa lễ hội sẽ rất đông tìm chỗ đậu xe hơi khó. Nhìn đồng hồ chẳng còn nhiều thời gian, đành nói anh bỏ qua đi tiếp. Mình chợt muốn đi đồi Vọng Cảnh xem cái nơi mà trước đây các học giả tranh cãi sôi nổi trên công luận không cho xây dựng khu du lịch giải trí theo dự án của nhà đầu tư Nhật ra sao nhưng anh nói giờ nó khác lắm. Họ làm nó chẳng còn ra như trước và từ đồi chẳng có cái gì đáng xem nữa. Vậy thôi bỏ qua. Xe chạy qua đồi Thiên An, nhìn từ đường lộ lên thì thấy nó cũng như đồi cây xanh bình thường, anh lái xe nói nếu đi picnic cắm trại thì thích hợp hơn, rút cục mình cũng không ghé vào nữa mà yên tâm chạy thẳng về thành phố.

Gọi điện về cho bạn Pẹt thì bạn vẫn chưa ăn gì từ sáng, bạn nói không muốn ăn và cũng không thể ăn được gì lúc này, chỉ muốn nằm thôi. Bạn nói hình như lên sốt, mình hoảng quá định về ngay hotel nhưng bạn nhất quyết bảo cứ yên tâm đi nốt đi để bạn nằm một mình nghỉ ngơi chứ về lúc này lại chẳng được kết quả gì, tối lại ra Hanoi rồi. Người mệt thường muốn yên tĩnh nên mình để bạn nghỉ ngơi tiếp, chưa về vội. Nói anh lái xe cho đi ăn thử cơm hến và bún hến, anh nói tầm giờ dở dang hơi khó tìm tiệm ngon bởi ở Huế chỉ bán vào khoảng giờ nhất định. Anh nghĩ một lúc và chở tới một tiệm cũng bình dân mà khá to. Anh không ăn, chỉ ngồi gọi món cho mình chụp hình rồi ăn thử. Sợ ăn cả tô bún và tô cơm thì không hết, mình muốn lấy mỗi thứ nửa tô để không phải bỏ lại nhưng anh can là cứ lấy cả tô đi, bỏ cũng được, nó không nhiều lắm đâu.

Cơm Hến Huế Bún Hến Huế

Không phải mình tiếc tiền bởi nó rất rẻ, chỉ có 5 ngàn đồng/tô, mà vì sợ bỏ lại thì người bán không vui khi nghĩ khách chê đồ nấu dở, mình lại đang ngồi ngay trước mặt chị bán hàng nữa chứ. Thấy mình chụp hình, chị bán hàng xúc thêm 1 thìa to con hến cho đặc biệt. Ăn thử cơm hến trước, thấy cơm hết khá ngon và mát. Huế nóng nực thế này ăn cơm hến chan canh rất ngon. Có điều mình không dám cho mắm ruốc sống và ớt chưng vào tô giống như người Huế vì sợ đau bụng, ăn tô cơm hến đã nhiều rau chuối linh tinh rồi, về lại “chạy” như bạn Pẹt thì chết. Được nửa tô mình đành để dở chuyển sang tô bún. Bún hến rất ngon và đậm đà, mình chén sạch cả tô. Gọi là tô chứ thật ra nó không nhiều, không to như tô phở ngoài Hanoi, càng không thể to như tô phở 24. Mình thấy hai khách bàn bên cạnh mỗi người cũng ăn 2 tô bún. Bún hến có thể nói là ngon hơn cơm hến theo cảm nhận của mình. Khi trả tiền, chị bán hàng cũng chỉ lấy đúng 10 ngàn 2 tô dù cho thêm khá nhiều hến. Lại ấn tượng quá với chị bán hàng dễ thương và thật thà.

Lên xe cũng hơi lo lo liệu có đau bụng không vì ăn hàng vỉa hè, nhưng thôi kệ, đằng nào thì tối nay cũng ra Hanoi rồi. Quyết định đi ăn chè tiếp hehe… Anh chở mình tới tiệm chè Cung Đình, nơi mà tối qua mình định đi nhưng bị xích lô dụ chở sang tiệm khác. Chỉ vì ăn giùm mình ly chè ở tiệm dỏm đó mà bạn Pẹt mới phải hứng chịu cơn ngộ độc đau bụng từ đêm qua tới giờ. Tí nữa tới tiệm chè thật, mình sẽ cố ăn bù cả phần cho bạn Pẹt hôm nay dù mình không ăn được nhiều đồ ngọt bao giờ.

Chè Cung Đình Huế Chè Huế
Chè Huế Chè Huế Anh lái xe người Huế

Đậu xe, mời mãi anh lái xe mới đồng ý vào ăn ly chè. Ặc ặc… nhìn thấy mấy dãy nồi chè tổ chảng sắp hàng thế kia mình phát hoảng, chỉ cần ăn thử mỗi loại chè 1 thìa thôi thì chắc cũng đã đủ chết ngoẻo vì ngọt và no rồi. Anh lái xe nhanh trí gọi ly chè thập cẩm, hơi hầm bà lằng một tí nhưng không còn cách nào khác. Ly chè ngọt ơi là ngọt dù đã cho kha khá đá bào. Vì cả bạn Pẹt đang nằm bẹp ở hotel mà cố mãi mình mới ăn được hết ly chè 😀 Cảm nhận sau khi ăn xong là…là…chưa cảm nhận được nét riêng đặc biệt của chè Huế mà mình hay đọc đâu đó. Mình vốn tâm hồn ăn uống, có mục ẩm thực nào hay ho là phải đọc cho kỹ. Hay là tại mình ăn ly thập cẩm nên chẳng biết vị nào ra vị nào 😀

Trong hình là anh lái xe đã đồng hành suốt mấy ngày đây. Anh đang ăn chè, 50 tuổi và có một vợ hai con trong đó một em đang học đại học. Anh bảo trước từng đi du học ở Tiệp về nhưng sau phải bỏ nghề ra làm nghề này. Anh nói tiếng Anh khá tốt và am hiểu nhiều, tới đâu anh cũng giới thiệu và chỉ dẫn cho nhà mình những thông tin rất hay, như một hướng dẫn viên chuyên nghiệp. Chạy xe trên đường thấy anh xử lý khá chắc và đầy kinh nghiệm đi đường dài.

Rời tiệm chè, anh chở mình đi mua nốt mấy thứ quà đặc sản Huế ở tiệm Nam Thuận số 201 đường Huỳnh Thúc Kháng rồi mới về khách sạn. Ở đây mè xửng rất mềm dẻo và ngon, mình cũng mua được đúng loại tôm chua Huế mà cách đây mấy năm đã được em trai mang về cho sau một chuyến đi công tác trong đó. Mình còn giữ lại giấy bao bì để nhờ mua sau này và lần này về cũng có sẵn mang theo. Có mắm ruốc và nhiều thứ khác nữa nhưng không dám mua vì sợ lỡ đổ ra hành lý thì… cả máy bay VNA chỉ có mà thum thủm chết thôi…

Phần 1
Phần cuối

« Older entries