Sấu đầu mùa

Bạn Pẹt về, mang theo ăm ắp những món quà mẹ gửi.
Mình toàn thích những thứ lẩm cẩm vậy mà mẹ vẫn gửi cho đầy đủ theo cái sự lẩm cẩm của mình.

Quà quê.
Những món quà tuy giản dị nhưng khi sống xa thì chỉ cần nhìn thấy nó thôi là đã cảm nhận được hơi thở Hà Nội ngay bên mình, cảm giác như nghe được cả tiếng lá rơi xào xạc, cảm giác được tiếng bánh xe lăn hay tiếng bước chân trên lớp lá phủ mặt đường ràn rạt, cảm giác như đang chạm vào những kỷ niệm tuổi thơ giờ đã xa…

Sấu xanh

Món quà ấy người ta gọi là Sấu. Thì đúng là nó đâu có…xinh, không “xinh” mà xa Hà Nội nó vẫn làm người ta nhớ. Nhớ cả từ những ngày mới đầu hè đi học trên Cung văn hóa thiếu nhi về, đạp chiếc xe mini bon bon trên đường Trần Hưng Đạo sum suê hai hàng sấu. Trưa vắng, đường cũng vắng, đâu có nườm nượp xe cộ như bây giờ. Chợt thấy đám người đang trèo sấu bèn chầm chậm dừng xe để coi chừng lỡ trái sấu rớt trúng đầu và rụt rè xin những trái sấu rơi. Niềm vui trẻ con, chỉ vài trái thế thôi đi về cũng hớn hở như là “thu hoạch” được món gì quý báu lắm.

Sấu

Sấu xanh chấm muối ớt, mới nghĩ tới đã ứa nước miếng nhưng một miếng thì ngon, hai miếng thì phải nhắm tịt cả mắt, miếng thứ ba thì ghê hết cả răng và mặt mũi cũng trở nên xấu vì sấu. Mình vốn không ăn được đồ chua nên món này không phải là sở trường. Chờ khi có sấu chín, những trái sấu vàng ươm được gọt vỏ và cắt xoáy hình chôn ốc, đem trộn với muối ớt thì không tài nào cưỡng lại được đâu. Hẳn là không có thiếu nữ nào lớn lên ở Hà Nội mà không từng túm tụm bạn bè chia nhau những trái sấu chín…

Vị sấu cứ thế theo mình lớn lên, nó dân giã hầu như không nhà nào không dùng mỗi khi mùa sấu về. Sấu ở chợ nào cũng sẵn, cũng rẻ, thậm chí đi chợ, người bán hàng nếu thiều tiền lẻ thì còn giúi cho vài quả thay cho tiền thối lại. Sấu xanh mua về giầm nước rau muống luộc, đun nhừ giầm nước chấm hay nấu tô canh chua… làm bữa cơm hè nóng nực như dịu lại. Sấu ngâm nấu thành nước giải khát, vị chua chua, ngọt ngọt, đậm đà xíu muối, mát lạnh và thơm mùi gừng, uống đến đâu đã khát đến đó. Sấu làm ô mai hay xào gừng là những món quà đặc sản riêng Hà Nội mới có để gửi tặng cho khắp bạn bè phương xa. Có mê mẩn nhấm nháp ô mai sấu là thế nhưng hễ nếu chợt nghe ai đó gần xa cái gì mà “ô mai sấu cuối lọ” lại “nhạy cảm” giật mình ơ… ở đâu cuối lọ chứ nhất định đây không cuối lọ á 😀

Cứ nói ví thế thật là oan cho Sấu. Sấu nhưng duyên lại…sâu, không thế thì tại sao người Hà Nội đi xa lại luôn nhớ vị sấu mỗi khi hè về…

Sấu đông lạnh

Sấu mẹ gửi, bớt lại vài trái để nấu ăn ngay, còn đâu được rửa sạch lau khô xếp gọn gàng vào hộp cất trong tủ đá. Quà quê, để dành dùng dần cho những bữa cơm ở nơi xa xứ không bị thiếu vắng vị quê. Và để những khi Hà nội vào đêm trở gió luôn có người sớt chia nỗi “cô đơn sấu rụng ngoài ngõ vắng” bởi luôn mang theo trong ký ức của mình hình ảnh thảm lá sấu rụng vàng rực mặt đường…

Ngan om sấu ăn với bún thật tuyệt, nhem nhem…
Cách này mình học được từ chồng một cô bạn rất thân sau những lần về Hanoi và tới nhà bạn ăn cơm. Chồng bạn đã tự tay đãi khách những bữa cơm đầy ấn tượng bởi anh thích nấu nướng, làm món ăn tuyệt ngon và bày biện đẹp có khi còn hơn nhà hàng, dù đây chỉ là sở thích tay trái (sở trường tay phải cũng không kém, ai đã biết đều phải gật gù). Tới nhà bạn ăn cơm mình còn thấy thích hơn đi nhà hàng bởi món ăn vừa ngon, vừa đẹp, món ăn kiểu gì bát đĩa sẽ đi đồng bộ phong thái đó rất có thẩm mỹ, không khí ấm cúng, thoải mái, thân tình…

Ngan om sấu

– Ngan chặt miếng vừa ăn (có thể rút bớt xương) cho gia vị muối tiêu, chút đường và hành tím cho thơm ướp 1-2 tiếng cho thịt thật thấm. Bắc chảo dầu làm nóng, phi thơm hành tỏi bằm nhỏ và cho thịt vào xào chừng 15′ rồi cho nước vào với một lượng đủ ăn hầm trong 20′. Mình thường cho nước dừa tươi hoặc lon, ăn rất ngon
– Sấu cạo vỏ, rửa sạch cho vào nồi canh (tùy thích ăn chua mà lượng sấu cho đủ, với 1 con ngan vừa vừa mình thường cho 10-12 trái) đun một chút rồi tắt lửa, để om thế trên bếp chừng 30′.
– Trước khi ăn đun sôi lại, lúc này mới giầm sấu cho nhuyễn, lựa bỏ hạt, nêm nếm lại đậm đà vừa ăn. Nếu thích sánh thì hòa chút bột năng vừa đủ làm nước om hơi sánh rồi ăn nóng với bún. (Mình thì không cho thêm bột năng vì nấu xong đã thấy nước sanh sánh rồi, chắc tại hầm ít nước).

Ngan om sấu

Advertisements

Vị quê

Trứng chiên ngải cứu

Ngải cứu, tiếng Nhật là Yomogi, cũng được người Nhật sử dụng nhiều như một thứ rau tốt cho sức khỏe. Tuy vậy, họ không bán thường ngoài chợ cóc hay siêu thị như các loại rau ăn hàng ngày khác mà chỉ bán dịp sau Tết cùng với 6 loại rau khác gộp thành một nhóm gọi là “thất thảo” (7 loại lá rau) để nấu cháo ăn đầu năm với quan niệm phòng trừ bệnh tật cho cả năm. Ngoài ra ngải cứu còn được dùng cho vào bánh ngọt, bánh dày, sợi mì, hay chiết xuất cho vào một số loại thực phẩm bổ sung và các sản phẩm khác. Song khi ăn những món có ngải cứu mà trong đó rau được chế biến theo công nghệ “giặt giũ và vắt kiệt” kiểu Nhật thì sẽ thấy ngải cứu chỉ còn là màu xanh xanh đẹp mắt chứ chẳng nhận ra mùi vị ngải cứu vương vấn ở đâu cả, không như các món có ngải cứu bên nhà mình, món nào cũng phải còn nức mùi nguyên vị.

Như các chị em VN bên này hay bày cho nhau thì ở đây ngải cứu thiên nhiên trời cho mọc hoang rất nhiều ở các bụi cây bãi cỏ. Mùa này ngải cứu đang lên mơn mởn nên chị em đua nhau đi hái lượm về chiên trứng, hầm gà v.v… Chỗ nhà mình ở lại là cái khu mà chả kiếm đâu ra được bờ bụi nào quanh nhà um tùm lý tưởng để có ngải cứu miễn phí. Ví lại nếu có thì cũng không đủ tự tin mò mẫm đi hái tại vì bạn Pẹt cứ toàn hù dọa khỉ là nếu hái nhầm cây độc, ăn xong khỏi miệng là được lên TV news “nổi tiếng” liền như mấy người đi rừng hái nhầm nấm độc. Thế là thôi, sợ co tụt cả vòi, đặt mua cho an toàn vậy.

Ngải cứu Okinawa

Ngải cứu chỉ lựa lấy búp và lá non, cắt ngắn cho vào chảo với chút dầu xào tái thật nhanh, rồi cho trứng đã quậy đều với chút nước tương (mình thường dùng nước tương của vùng Okayama vì loại này rất ngon do có tinh chất chiết xuất từ con hàu) vào chiên như chiên trứng bình thường. Cho thêm chút dầu cho trứng mềm và nở, trở hai mặt trứng chín vàng đều. Chỉ vài phút thôi là có món trứng chiên ngải cứu nóng hổi, thơm phức.

Trứng chiên ngải cứu

Hồi đầu mời bạn Pẹt xơi, bạn ý cứ ậm ừ lý do đang bận, bảo vợ ăn trước đi. Mình không nỡ ăn trước một mình nên bảo sẽ chờ ra cùng ăn. Thế là bạn đành phải ra nhưng lại bảo món này đã ăn ở HN rồi, thấy đắng và chẳng ngon gì. À ra thế, lý do lý trấu, song “lệnh” của vợ là không ngon nhưng tốt cho sức khỏe thì vẫn phải ăn. Bạn đành miễn cưỡng ngồi vào bàn, cầm đũa lên mà mặt chả hớn hở tí nào. Mình ăn được vài miếng thì phải chạy ra bếp, quay vào thấy bạn xơi gần hết rất ngon lành. Hỏi sao nãy kêu khó ăn, bạn hồn nhiên bảo ăn ở VN thấy chả ngon mà sao ăn ở nhà thì lại ngon nhỉ (chả lẽ rau ngải cứu Okinawa ngon hơn rau ngải cứu VN, hay là bạn nịnh vợ không chừng!). Từ đó cứ chiên xong gọi cái là bạn ra ngay chả còn loanh quanh bận bịu gì nữa 😀

Canh cải xanh nấu cá

Cải xanh Okinawa

Cải xanh (hình như còn gọi là cải mơ hay cải canh) là thứ rau mình rất thích, mỗi dịp về VN là liên tục dặn mẹ cho ăn canh cải xanh. Ở đây có lẽ chỉ thấy Okinawa có loại rau này nên tên rau cũng gọi theo tên địa phương là Shimana (シマナー). Khi không mua được cải xanh thì mình toàn nấu bằng cải ngọt ăn đỡ, nhưng phải công nhận rằng nấu bằng cải xanh hơi ngăm ngăm đắng mới thật là đúng vị ngon ơi là ngon.

Rau cải xanh Okinawa

Bên này cá quả hay cá rô đều có nhưng không phải lúc nào cũng tiện mua được nên cá để nấu mình thường dùng đầu cá Tai hay Madai hoặc nguyên cả con nho nhỏ (tiếng Việt gọi là cá Tráp thì phải), loại này nấu canh chua hay nấu với rau rất hợp và không tanh. Cá đem luộc cho ra nước ngọt rồi gỡ thịt cá để riêng, bỏ hết xương, lọc lại nước dùng cho không còn sót vẩy cá để làm nước canh. Thịt cá ướp chút gia vị, nước mắm ngon và rắc tiêu, nếu muốn có thể xào qua rồi cho vào nồi canh sau cùng khi rau cải đã chín tới. Mình thì cứ thế cho vào luôn không xào cá nữa vì nước dùng đã đủ béo do mỡ cá rồi. Canh cải xanh nấu cá không thể nào thiếu được vị thơm dậy mùi của gừng già, rồi nêm nếm gia vị vừa đủ để nổi lên vị ngọt tự nhiên, ăn tô canh cứ gọi là mát hết cả ruột dù canh vẫn còn nóng hổi vừa ăn vừa thổi 😀

Canh rau dền nấu tôm khô

Giống như cải xanh, rau dền hiếm khi nhìn thấy ở vùng khác ngoài Okinawa và các đảo phía nam nước Nhật. Rau dền Okinawa gọi theo tên địa phương là Handama (ハンダマ), so sánh về hình thức cây lá và khẩu vị thì hơi khác với rau dền VN nhưng giống ở điểm là sau khi xào nấu thì đều cho ra màu tím đỏ đẹp mắt.

Rau dền Okinawa. Hình: okinawaisland.jp

Người ở đảo thường ăn rau này bằng cách xào tỏi, trộn salad, cho vào canh tương miso hoặc tẩm bột chiên thành tempura nhưng mình mua về chỉ thích nấu canh với tôm nõn, ăn theo kiểu nhà mình vừa ngọt vừa thanh.

Rau dền Okinawa