Quảng Trị – DMZ tour

Năm ngoái xã nhà mình đã được đi một tour xuyên Việt thăm các di tích lịch sử cùng với bố mẹ vợ và đoàn các bác cựu chiến binh Hanoi. Chuyến đi 25 ngày, chạy bằng xe từ Hanoi tới tận Cà Mau, rồi đi tàu ra Côn Đảo, Phú Quốc… nhưng bạn ý chỉ tham gia được 10 ngày đến Saigon và chia tay đoàn tại đây vì phải về đi cày. Trong chương trình tour, hầu hết các di tích và điểm ác liệt hồi chiến tranh đều được bố trí ghé thăm nhưng cũng chính vì có nhiều điểm dừng và thời gian phải chạy trên đường chiếm nhiều quá nên dừng tại mỗi điểm hơi ít, hầu như chưa đủ để thăm thú gì nhiều. Chưa kể đoàn toàn các bác nhiều tuổi nên khi dừng chân tham quan ở đâu, xã cũng được các bác tín nhiệm giao cho chụp hình. Thời gian dừng đã ngắn, lại làm đặc phái cameraman cho một loạt bác xong thì chỉ còn kịp ngó nghiêng chớp nhoáng là đã phải lên xe đi rồi. Tuy chưa được thỏa mãn thăm thú tìm hiểu nhưng sau chuyến đi về, bạn Pẹt cứ ấn tượng mãi với những miền đất đã qua, với những thực tế được thấy tận mắt và với những câu chuyện về thời chiến qua lời kể của các bác cựu chiến binh trong đoàn. Thế là bạn cứ ngấm ngầm âm ỉ nuôi nấng cái mong muốn mãnh liệt một ngày nào được đi thăm lại kỹ hơn vùng đất Quảng Trị, Khe Sanh…

Mình thì chưa đặt chân đến Quảng Trị bao giờ nhưng đã “đi thăm” từ thời còn đi học ở môn lịch sử. Chiến dịch nọ chiến dịch kia, ta tiêu diệt, bắt sống và làm bị thương bao nhiêu địch, bắn cháy bao nhiêu xe tăng, máy bay, chiếm được thành quả gì, ý nghĩa lịch sử lớn lao, bài học kinh nghiệm rút ra v.v… toàn là học vẹt để trả bài chứ xong rồi thì nó vẫn nằm lại ở SGK. Sau này lớn lên đọc về nó thì mới hiểu rõ được hơn chứ hồi mười mấy tuổi ấy thì như nước đổ đầu vịt. Xã nhà mình khéo còn am hiểu về quân sử Vietnam hơn mình vì từ thời sinh viên, bạn ý đã sang Hanoi học hẳn một khóa trong Viện Lịch sử quân sự Việt Nam do các chuyên gia của Viện giảng dạy. Các thầy bảo rằng, trừ SV nước ngoài thuộc khối XHCN thì bạn ý là SV nước ngoài đầu tiên của khối TBCN sang học ở Viện này và giờ vẫn thỉnh thoảng hào hứng kể lại cái khoảng thời gian học ở Viện.

Tuy thế nhưng trước khi đi lần này thì bạn ý lại có vô số việc phải làm xong kịp trước khi lên đường nên đẩy hết cho mình phải tìm hiểu thông tin cho cả chuyến đi. Mình lần mò tới phần du lịch Quảng Trị thì mới thấy “du lịch DMZ” hay “DMZ tour” là cái tên rất hay được nhắc tới trong mọi thông tin. May quá đây đúng là những nơi đang muốn đến. Rút kinh nghiệm xã đi theo tour lần trước chỉ được “cưỡi ngựa xem hoa” nên giờ hai bạn thống nhất sẽ không mua tour mà tự thuê xe đi về dựa vào các thông tin đã tham khảo được. Sau khi gửi “nguyện vọng thư” về Century Hotel ở Huế thì nhận được hồi âm với giá xe đi Quảng Trị DMZ tour là $130/ngày và đảm bảo có lái xe am hiểu nên cũng yên tâm. Lộ trình dự kiến sẽ là Huế => cụm di tích Khe Sanh (làng Vây, Tà Cơn, nghĩa trang đường 9) => Nghĩa trang Trường Sơn => Cồn Tiên, Dốc miếu => Vĩ tuyến 17 cầu Hiền Lương, sông Bến Hải => Địa đạo Vịnh Mốc, Cửa Tùng => Thành cổ Quảng Trị => Huế với lượt đi chạy đường HCM và lượt về chạy QL1A.

QuangTri - DMZ Tour

Song khi tới Huế, gặp anh lái xe thì mới được thông báo là sẽ phải đảo ngược hoàn toàn lộ trình, nghĩa là sẽ đi QL1A là chính và bắt đầu thăm từ phía Thành cổ Quảng Trị trước rồi tùy từng điểm tiếp theo mà có đoạn sẽ rẽ vào chạy đường HCM chứ không chạy bằng đường HCM suốt cả lượt đi như mình mong muốn. Lý do là từ Huế muốn vào đường HCM sẽ phải chạy xuống A Lưới, xa hơn 80km và đường A Lưới rất xấu nên sẽ không kịp thời gian cho cả lộ trình. Đúng rồi, trên bản đồ mình tra trước thì phải đi như thế nhưng phải ai đã đi mới biết chứ chỉ ngồi nhà “chạy mò” trên bản đồ như mình thì làm sao biết được. Vậy thì thôi hẹn A Lưới lần sau nhé, phải theo lời khuyên của người có kinh nghiệm thôi.

Lên xe rời Huế đúng 7am, bạn Pẹt “xí” ngồi ghế trước để còn tiện ngắm cảnh và chụp hình vì bạn đã mong chờ chuyến đi này từ cả năm nay rồi. Camera mang theo mấy chú đeo lủng lẳng, bút sổ ghi chép, bản đồ, tư liệu… đầy đủ và sẵn sàng để đem ra soi rọi. Ra tới QL1A, xe cộ đủ loại nườm nượp chạy, hai bên đường là hàng quán và nhà cửa rất khang trang. Điểm dừng đầu tiên là chứng tích nhà thờ Long Hưng nằm ngay cạnh QL1A, thuộc địa phận huyện Hải Lăng.

Nhà thờ Long Hưng - Quảng Trị Nhà thờ Long Hưng - Quảng Trị Nhà thờ Long Hưng - Quảng Trị

Nhà thờ thuộc đạo thiên chúa giáo, được xây năm 1955, là một ngôi nhà rêu cũ tường đầy vết đạn lỗ chỗ nằm giữa một khu đất nhỏ cây cỏ mọc um tùm, mái hở hốc hở hoác vì bom đạn và mưa nắng. Tấm bảng giới thiệu di tích ở gần lối vào viết rõ “nhà thờ là một trong những chốt thép quan trọng để bảo vệ thị xã” nên đã bị tàn phá nặng nề sau những ngày đêm chiến đấu ác liệt bảo vệ thành cổ Quảng Trị. Bên trong chẳng còn đồ đạc gì, chỉ là xác nhà không nhưng ngoài mặt tiền phía trên nóc vẫn còn phất phơ một ông sao được dán bằng giấy bóng kính màu khá to và dòng chữ mừng Chúa giáng sinh cũng được dán bằng giấy đã bong tróc gần hết. Chứng tỏ vẫn có tổ chức bên đạo lui tới đây trang trí nhà thờ vào những dịp thánh lễ chứ không hẳn là để cỏ tự do mọc hoang như ban đầu nhìn vào. Không có người ngồi trông coi nên vào đây không bị thu tiền lệ phí như vào các di tích khác.

Điểm dừng tiếp theo là Thành cổ Quảng Trị, nằm ở ngay trung tâm thị xã Quảng Trị. Di tích còn lại của thành cổ chẳng còn gì nhiều ngoài 1 cổng thành lối đi vào và một vài lô cốt rêu phong nằm tít sâu bên trong bị vỡ nham nhở chắc do đạn pháo hồi chiến dịch. Khuôn viên khu di tích và tượng đài tưởng niệm được trông coi tu sửa khá khang trang, trồng um tùm cây xanh mướt mát. Nắng nóng như thiêu đốt trên con đường đi bộ từ cổng vào nhà bảo tàng và đài tưởng niệm.

Thành cổ Quảng Trị Thành cổ Quảng Trị Thành cổ Quảng Trị Thành cổ Quảng Trị

Trong bảo tàng trưng bày nhiều thông tin, hình ảnh và hiện vật về cuộc chiến 81 ngày đêm bảo vệ thành cổ. Ác liệt quá, máu thịt biết bao người đã thấm đẫm mảnh đất nơi đây. Ở bảo tàng ra, tự nhiên mình cứ đi rón rén như thể sợ giẫm mạnh sẽ làm đau ai đó. Chiếu theo con số người đã ngã xuống kia thì liệu có còn lẩn khuất đâu đây những oan hồn chiến sĩ hy sinh mà chưa tìm được về với người thân suốt bao năm qua không… Nhìn các lô cốt bị che phủ bởi các bụi cây cỏ um tùm xa xa, mình cứ sợ sợ chẳng dám ra nhưng bạn Pẹt thì phải đi nhìn tận mắt. Thế là trong khi bạn đi thì mình leo lên đài tưởng niệm, trên nơi cao ấy có mấy người lính đang sắp xếp vòng hoa và nhang khói nghi ngút cho đồng đội.

Thành cổ Quảng Trị Thành cổ Quảng Trị Thành cổ Quảng Trị

Nếu không xem những hình trưng bày trong bảo tàng thì đứng giữa không gian bao la yên bình với một quần thể cây xanh ngút mắt thế này, không ai tưởng tượng ra được cảnh đổ nát tàn phá trong chiến tranh xưa ở chính nơi đây. Tiếng người hướng dẫn viên đều đều vọng ra đang kể lại cho một đoàn du khách Việt tại phòng trưng bày nhỏ ngay bên dưới đài tưởng niệm về những ngày cuối cùng của chiến dịch bảo vệ thành cổ. Xa xa trong lùm cây có một nhóm chiến sĩ đang tập quân sự, người chỉ huy dõng dạc hô vang, những người còn lại răm rắp nằm, bò, ngắm bắn với các tư thế… Dưới cái nóng ngột ngạt của nắng lửa Quảng Trị, đến mình đứng không còn túa mồ hôi như tắm huống chi phải lăn lê bò toài như thế kia. Cố lên các chiến sĩ, để bảo vệ được sự bình an của tổ quốc thì còn nhiều yếu tố quyết định nhưng bảo vệ danh tiếng của quân đội nhân dân VN thì phần nào là nhiệm vụ của các anh em đấy.

Thành cổ Quảng Trị Thành cổ Quảng Trị
Các chiến sĩ Trường Quân sự tỉnh Quảng Trị tạm ngừng tập để chụp hình kỷ niệm

Chuẩn bị lên xe, anh lái xe nhắc nhở nếu ai cần đi toilet thì nên mau đi vì xe sẽ không nghỉ uống nước dọc đường trong khi đã xuất phát từ 7h sáng. Mình ngần ngại mãi vì đã từng và sau đó vô cùng hãi hùng với toilet công cộng ở các nơi du lịch của nước nhà, nhất là ở các khu vực phía Bắc, nhưng trước tình hình này thì chắc phải nút khăn lỗ mũi nín thở nhắm mắt vào thôi chứ anh ý đã bảo không dừng xe nghỉ rồi. Ấy vậy mà khi đi vào khu vực đó thì lại thấy chị thu phí ngồi ung dung ngay bên ngoài như đang ngồi hóng mát giữa vườn vậy vì xung quanh toàn cây xanh, không có biểu hiện nào là ngồi ngay cửa nhà vệ sinh hết. Mình vững bước hơn để đi vào và quả đúng là nhà vệ sinh rất sạch sẽ. Ơn trời, ơn các anh chị trông nom bảo vệ khu di tích, điều này không phải nơi nào cũng làm được thế đâu. Các anh chị đã không chỉ giữ cho bộ mặt bên ngoài của khu di tích sạch đẹp mà cả “nội tạng” bên trong cũng được chăm chút chu đáo. Phí chỉ có 1 ngàn đồng, vậy mà vệ sinh còn tốt hơn ở thủ đô nhiều lắm. Kiếm được tờ 10 ngàn lẻ đưa chị, chị còn loay hoay đếm tiền trả lại, mình vội xua tay để biếu chị và chạy ù ra xe trong khi chị với theo cảm ơn. Mình thích sự thật thà của chị dù số tiền thật nhỏ không đáng là bao.

Từ thành cổ rẽ ra đi thêm chút nữa là tới chứng tích trường học Bồ Đề. Trường nằm ngay mặt đường và cũng bị bắn phá hoang tàn còn hơn nhà thờ Long Hưng. Bảng di tích còn ghi rõ trường được xây năm 1959 từ phong trào quyên góp gạo của đạo hữu và dân chúng do Hội Phạt giáo Quảng Trị phát động.

Quảng Trị Quảng Trị

Đây là một trong những chốt chiến đấu của quân ta trong chiến dịch năm 72 nên càng bị địch đánh trả ác liệt. Trường được xếp hạng di tích quốc gia năm 1986 do “81 ngày đêm với mực độ bom đạn tàn khốc đã hủy diệt hầu như toàn bộ thị xã Quảng Trị, trường Bồ đề là một trong ít ỏi những kiến trúc còn tồn tại đến ngày nay. Nơi đây là chứng tích của tội ác hủy diệt, là ký ức đau thương của một thời khốc liệt chiến tranh…” ấy vậy mà để chụp được những bức hình di tích này thì khách cứ phải loanh quanh lựa mãi mới tìm được góc chụp bởi bị vướng vô số chậu hoa cây cảnh xếp đầy trong khuôn viên và biển hiệu của tiệm bán cây cảnh trưng ngay lối vào di tích. Có lẽ bởi di tích nằm ngay mặt đường, tấc đất tấc vàng mà lại không thu tiền du khách nên ban quản lý di tích cho tiệm bán cây thuê mặt bằng để bù vào chăng?

Nắng sắp đứng bóng và nóng bức bối, hai bạn khách tiếp tục lên xe hành trình về di tích căn cứ Dốc Miếu ở cách thị trấn Gio Linh chừng 3km – nơi là con mắt thần của tuyến hàng rào điện tử Mc Namara hồi chiến tranh. Nhìn từ đường lộ, khu căn cứ bây giờ được ghi dấu bằng cụm tượng đài “Giao bưu thông tin liên lạc ngành bưu điện” hoành tráng tọa lạc cao trên đồi, khác hẳn với hình dung của mình khi đọc thông tin về nơi đây.

Di tích Dốc Miếu Di tích Cồn Tiên-Dốc Miếu

Cứ ngỡ căn cứ Dốc Miếu đã là “Bằng chứng thất bại nhục nhã của đế quốc Mỹ năm 72” như được khắc trên bảng di tích thì chí ít nó phải còn “chứng tích” để người sau thấy được chứ chỉ để xem tượng đài hoành tráng thì… đi suốt dọc VN tượng đài cái nào chẳng hoành tráng tùy theo qui mô tỉnh lỵ và na ná như nhau. Trong khi cái xe tăng rỉ hoen như sắt vụn và bảng bê tông khắc thông tin về di tích thì phải “vạch lá… tìm ra” vì nó đã bị che một phần và chắc sau một vài trận mưa nữa thì sắp bị che nốt bởi những bụi cây mọc dại quanh đó và đã rất mờ nhạt phải căng mắt đọc mãi mới được nhưng bảng quảng cáo Vinaphone thì lại được gắn to chình ình ngay chỗ dễ nhìn nhất. Có vẻ như mình khó tính quá nhưng không hiểu sao những chi tiết đó nó cứ đập ngay vào mắt cơ chứ.

Di tích Cồn Tiên-Dốc Miếu

Rời khu di tích Dốc Miếu, xe tiếp tục dọc theo quốc lộ 1A ra khu di tích ở Vĩ tuyến 17. Cách Dốc Miếu không xa, từ quốc lộ đã nhìn thấy những hình gì nhọn hoắt như những ngọn giáo mác chỉa thẳng lên nên trời xanh bên bờ Nam sông Bến Hải. Anh lái xe giải thích đó không phải là vũ khí giáo mác mà là biểu tượng lá dừa của cụm tượng đài “Khát vọng thống nhất”. Chạy gần tới tượng đài, anh dừng xe thả hai vị khách xuống rồi cho xe chạy trước qua bờ Bắc và hẹn đón ở bờ bên kia để hai khách có dịp đi bộ qua cầu từ bờ Nam. Hai bạn rảo bước trên con đường chang chang nắng vào gần tượng đài để ngắm bà mẹ bồng con ngóng ra bờ Bắc chờ chồng. Đúng là nghệ thuật, vì chỉ có trong nghệ thuật lá dừa mới được sáng tác cách điệu đầy…nghệ thuật thế kia. Nếu không được cho biết là lá dừa thì cái đầu óc kém nghệ thuật của mình chắc hẳn sẽ nghĩ là hình ảnh của những quả bom hay tên lửa, đạn pháo gì đó đang chuẩn bị phóng vào đầu quân thù cơ. Hì, nói chung người ít nghệ thuật như mình thì tốt nhất là không nên cho xem những tác phẩm nghệ thuật vì sẽ rất phí công tác giả…😀

Quảng Trị Quảng Trị

Quay ra định đi bộ ra phía cầu Hiền Lương nằm phía đối diện tượng đài thì chợt thấy có người đi xe máy chạy rà theo đằng sau. Giật mình cảnh giác vì xung quanh vắng vẻ chẳng có ai, chỉ có mỗi hai bạn và ông bác xe máy. “Helo”, mình quay lại và nghĩ là người chạy xe ôm muốn mời chào gì đó như thường thấy ở những điểm du lịch khắp nơi, nhưng không phải, anh ta ngoắc tay nói tiếp “Follow me, by ticket” và chỉ tay về cái nhà như nhà dân ở tít mé đường quốc lộ ngoài kia. Ồ, chưa ở đâu nhân viên trông coi lại tận tình chạy xe máy đuổi theo du khách để tóm vào mua vé như ở đây. Mình cảm ơn anh và nói lát sẽ quay ra mua vì bây giờ muốn chụp hình đã chứ đi bộ ngược trở ra thì trời nắng quá, và nghĩ bụng mình còn đang đi ở ngoài đường chứ đã vào trong di tích đâu… Thế là anh ta phóng xe đi thẳng, nhanh đến nỗi mình còn ngớ ra không hiểu liệu anh có thật là nhân viên của khu di tích không. Chẳng còn bóng người nào khác, hai bạn tiếp tục đi bộ ra phía đầu cầu Hiền Lương cũ.

Quảng Trị Quảng Trị

Cầu Hiền Lương cũ là đây, từ ngày còn nhỏ xíu đã hay được nghe bố ngâm nga về nó “Bên ven bờ Hiền Lương, chiều nay ra đứng trông về…” mà mình đã thích ơi là thích (bài hát ý). Cây cầu lịch sử, nhìn cũng giản dị như biết bao cây cầu ở các địa phương khác nhưng có một sứ mệnh khác hẳn, vốn chỉ từng được xem và nghe qua các phương tiện truyền thông thì giờ mình đã đứng ngay cạnh nó rồi đây. Bỗng nhiên muốn được nghe lại giai điệu và ca lời tha thiết của “Câu hò bên bến Hiền Lương” biết mấy… Bờ Nam cầu không có cổng chào mà chỉ có hai hàng cây non mới trồng bên lối vào, còn bên bờ sông dưới kia là bốt gác 2 tầng và dàn loa chắc chỉ còn sứ mệnh để trưng bày. Cầu có thanh chắn không cho xe cộ qua nhưng người thì vẫn lọt vào được. Bạn Pẹt len vào bước thử vài bước trên cầu nhưng vội quay ra ngay vì các thanh gỗ dưới chân cứ khập khiễng kêu ồm ộp làm bạn nhát chết sợ nhỡ đâu gỗ mục lại rơi tòm xuống sông Bến Hải không ai vớt thì nguy…😀

Đứng chụp hình bên cây cầu và ngắm cảnh xung quanh từ bờ Nam lâu một chút mới thấy một mùi xú uế bốc lên kinh không thể tả, nhất là giữa trưa nắng oi nồng thế này. Ngó xuống bậc bê tông ngay chân cầu thì trời ơi… đúng là vùng giới tuyến ác liệt có khác, “mìn” được người ta rải thảm la liệt. Hèn chi… Chắc lúc đầu cứ đi loanh quanh ngó nghiêng không dừng ở một chỗ nên không thấy gì, giờ đứng lâu một lúc ngay bên cầu thì mới thấy được sự ô nhiễm không khí của khu vực đó. Cũng phải thôi, tại nơi đây gần sông, cầu thì không ai được qua lại nên vắng vẻ, thiết kế dễ ngồi, lại không có nhân viên bảo vệ đi tuần đuổi như từng vừa chạy xe máy đuổi theo du khách nên người ta mới tha hồ ra đây thỏa mãn cái sự sung sướng “thứ nhất tắm sông, thứ nhì….đồng” này. Sợ quá, hai bạn khách phải vội vã rảo bước gấp rời hiện trường. Không được đi bộ qua cầu sang bờ Bắc thì phải gọi anh lái xe trở lại bờ Nam để đón vậy. Xe cộ bây giờ đều chạy trên cầu Hiền Lương mới, được xây chắc chắn chênh chếch ngay bên cạnh cầu cũ.

Sang tới bờ Bắc, xe dừng ngay mép đường quốc lộ 1A. Hai bạn đi bộ ven đường ra cầu mà cứ phải nhìn trước nhìn sau nơm nớp lo ngó các xe chạy sát rìa đường. Nhìn thấy cái cổng chào ở cầu Hiền Lương cũ, bạn Pẹt mừng quýnh chạy ra gần để chụp hình vì đây là ước mơ từ lâu của bạn. Không chỉ mơ được tới đây mà còn phải đứng chụp tận nơi trước cái cổng chào kia nữa mới hoàn thành tâm nguyện. Bạn đang giương máy chụp cổng chào còn mình từ xa đằng sau giương máy chụp cả bạn cả cổng thì chợt thấy bạn hớt hải chạy ngược lại, tay xua rối rít ra hiệu ngừng chụp hình và miệng nói gì đó nhưng không nghe rõ. Tới gần, bạn hổn hển vừa thở vừa nói không được chụp hình, mình ngớ ra ai cấm chụp chứ, đây là khu di tích lịch sử kia mà… Bạn vẫn nhất định chấp hành không cho mình chụp vì “họ vừa gọi loa từ đâu đó rất to, bảo là cấm chụp hình, đề nghị vào mua vé em ạ”. Ôi, choáng hẳn. Khu di tích lịch sử này ai nghĩ ra cách quản lý sợ thế, tưởng dàn loa phóng thanh chỉ để dùng thời chiến, còn thời bình là để trưng bày, hoặc có chăng là dùng tuyên truyền văn hóa thông tin tới bà con nhân dân như kiểu loa xã loa phường, chứ hóa ra còn để phát thanh “dọa” cả du khách thật là tiện.

Chỉ vì muốn bán vé mà bên bờ Nam thì nhân viên phi xe máy đuổi theo khách, sang bờ Bắc thì nhân viên bắc hẳn loa phóng thanh dọa khách cứ như thể là nếu không canh chừng thì khách sẽ lao ùm xuống vượt sông Bến Hải thời chiến ý. Thế giả sử du khách qua đường không có nhiều thời gian vào xem bảo tàng và những hình tượng sáp trưng bày trong cái bốt gác kia mà chỉ muốn dừng chân ít phút chụp hình kỷ niệm ở giới tuyến lịch sử này thì cũng không được à? Có gì phải cấm chụp? Ghét quá, ghét quá… đã thế cóc thèm mua vé vào xem nữa, cứ đứng đây chụp hình đấy, cho tha hồ mà gọi loa đấy, biển cấm du khách chụp hình cắm ở đâu?

Quảng Trị Quảng Trị
Cổng chào cầu Hiền Lương cũ

Mình “hạ lệnh” cho bạn Pẹt quay trở lại gần cổng chào đứng đó để mình chụp hình cho. Bạn ý nhăn nhó vì sự “chống lệnh loa” của mình và cũng sợ nhỡ đâu bị tóm như loa đã cảnh báo nên cũng không được thoải mái, cứ nhấp nhổm bảo chụp mau mau như thể chụp trộm vậy. Sao có người lại dễ bị hù thế, vào thăm thành cổ hay đi di tích các nơi thì chẳng sợ cảnh hoang tàn đổ nát, chẳng sợ oan hồn lẩn khuất hay sợ ma nhưng ở đây giữa thanh thiên bạch nhật, ngay bên đường cái quan và “di tích lịch sử nổi tiếng thế giới” này thì lại sợ “dàn loa cách mạng” vừa dọa kia. Đã nắng nóng rát bỏng thì chớ, đã phải vừa tham quan vừa lo trông chừng bị xe chạy sát mép đường cán phải thì chớ lại còn nơm nớp lo người quản lý của khu di tích đến bắt vì tội chụp hình di tích khi chưa mua vé… Thử hỏi có vô lý và đáng bực mình không?

Quảng Trị
Cột cờ giới tuyến


Thêm nữa, cột cờ giới tuyến thì nằm bên kia đường, muốn qua đường sang xem nhưng không có vạch cho dừng xe cũng không có cầu vượt cho khách bộ hành, mà xe thì cứ lao ào ào trên quốc lộ huyết mạch… Rút cục đành đứng bên này chĩa camera chụp qua. Chụp tới chụp lui mà có thấy ai chạy ra cấm đoán đâu, vậy mà bạn Pẹt cứ lo quýnh cả lên. Trước khi đến nơi đây, háo hức bao nhiêu thì lúc này ngán cái cách người ta “săn sóc” du khách bấy nhiêu, làm tụt cả hào hứng với khu di tích vùng giới tuyến này. Thôi chào nhé “Vĩ tuyến 17 ngày và đêm”, chúng tớ đi thăm đồng bào Vĩnh Linh anh dũng đây, dịp nào tìm lại được cảm hứng chúng tớ sẽ trở lại. Mà hãy cứ để chúng tớ thoải mái thong thả vào mua vé chứ đừng vội vã cử nhân viên đuổi theo giữa đường để tớ phải cảnh giác hay gọi loa làm khách giật mình thế nhé. Không thì chúng tớ tin rằng những cách làm này sẽ được viết vào…lịch sử như di tích đấy.

Từ quốc lộ 1A theo chỉ dẫn thì rẽ vào chừng hơn 10km là tới khu di tích Địa đạo Vĩnh Mốc huyền thoại. Càng chạy ra sát biển càng cảm nhận được âm thanh rì rào của sóng biển. Bãi biển Cửa Tùng đã hiện ra ngay ven đường, từ trong xe có thể thấy trời biển bao la xanh thẳm. Vẫn còn chừng 5-6km nữa tính từ Cửa Tùng thì mới tới Vịnh Mốc, xe bắt đầu đi vào đường hẹp hơn.

Quảng Trị Quảng Trị

Chợt có đôi bạn người Tây chạy xe máy ngược ra vẫy xe mình dừng lại để hỏi đường. Đôi bạn này ban nãy thấy chở nhau phóng như bay trên QL 1A vượt qua xe mình, hóa ra các bạn cũng đi vào địa đạo Vịnh Mốc. Anh lái xe đang ra sức chỉ dẫn bằng tiếng Anh đi thẳng rồi rẽ phải rẽ trái gì gì đó cho các bạn. Ơ sao phải dài dòng thế nhỉ, đằng nào xe ta cũng trên đường vào đấy còn gì. Mình ngó cổ ra bảo các bạn theo xe mình luôn đi, nhanh gọn và các bạn ok quay đầu xe đi liền. Tới cổng khu di tích, anh lái xe cho chạy vào bãi đậu thì quay ra hai bạn Tây cũng tới nơi. Các bạn giơ ngón tay cái và nhoẻn miệng cười với bộ mặt đen sạm vì bụi đường. Phục các bạn lắm, trời nắng nóng thế này, xe chạy bụi mù trời thế kia mà chạy xe máy nhong nhong trên đường vào đây làm người VN chúng tớ và người Vĩnh Linh cảm động đấy.

Ra mua vé vào địa đạo thì cô nhân viên cho biết phải chờ 30′ nữa mới có người hướng dẫn. Đang phải tranh thủ từng phút từng giờ hôm nay nên không thể lãng phí 30′ chờ đợi được, hai bạn mua 1 quyển viết về địa đạo tại quầy và quyết định tự đi vào sau khi cô nhân viên chỉ dẫn sơ sơ “anh chị phải xuống cửa hầm số 3 ngay cạnh nhà trưng bày ý nhé”. May quá, vừa lúc anh lái xe trở ra thấy không có người hướng dẫn nên anh tình nguyện đi vào cùng dẫn đường. Các chị bán hàng nước bên trong cổng khu di tích miệng gọi ríu rít, tay vẫy chìa đèn pin “chị ơi vào đấy tối lắm, dùng đèn pin đi, ở đây cho mượn, tụi em không lấy tiền đâu”. Họ thật tốt bụng nhưng vì bạn Pẹt nhà mình vốn rất cẩn thận khi đi du lịch về các vùng quê thế này nên đã chuẩn bị sẵn cả đèn pin mất rồi. Mình cảm ơn đáp lại các chị và rảo bước theo hai bác giai kia đã đi trước cả đoạn khá xa.

Quảng Trị Quảng Trị Quảng Trị Quảng Trị Quảng Trị

Lối vào quanh co trồng um tùm toàn tre trúc nên không bị nắng mấy nhưng cái nóng thì vẫn bủa vây như trong lò nướng. Nghe sóng biển vỗ ì oạp ngay đây mà không thấy gió biển mát mẻ gì cả. Bạn Pẹt và mình thì ướt sũng mồ hôi lau liên tục mà anh lái xe thì vẫn “áo cắm thùng” đi thủng thẳng như không hề thấy nóng. Đúng là người miền Trung đã quá quen với cái nắng nóng khắc nghiệt của miền Trung mất rồi… Chạy dọc theo lối vào là đường giao thông hào (chắc đào mới sau này) rất vuông thành sắc cạnh, có đoạn hai bên vách đã được kè bằng bê tông cho sạch sẽ và chắc chắn. Thỉnh thoảng lại thấy một cái cửa hầm thò ra từ mặt đất nhưng vẫn chưa phải là cửa hầm số 3. Với hệ thống địa đạo dài 2km, sâu 3 tầng tổng cộng hơn 50m dưới mặt đất và có tới 13 cửa vào như Vịnh Mốc này thì du khách chẳng thể nào đi hết được, nếu không thì sẽ có cảm giác như đi dưới…âm phủ âm u lạnh lẽo mất vì giờ đâu còn không khí nhộn nhịp của cả một làng 94 gia đình sống dưới hầm như thời chiến xưa.

Nhà trưng bày “To be or not to be” đây rồi. Gọi thế bởi đây là câu viết rất to trên tường hút cái nhìn của du khách khi bước bước đầu tiên vào nhà trưng bày. Xem các hình ảnh và hiện vật trong đó và đi vào trong lòng địa đạo mới càng hiểu chân lý “Tồn tại hay không tồn tại” đã làm nên quyết định sống còn của người Vĩnh Linh khi mà sự tàn phá hủy diệt của chiến tranh bấy giờ cực kỳ khốc liệt (như cuốn sách viết). Người ta nói khi đó người Vĩnh Linh chỉ có 2 cách hoặc là bỏ nơi này ra đi hoặc chui sâu vào lòng đất để nhờ đất mẹ che chở mà tồn tại. Và người dân đã chọn cách sống trong lòng đất như người…âm phủ. Trong lòng “âm phủ” Vịnh Mốc, những người “âm phủ” Vĩnh Linh vẫn được phân “căn hộ gia đình” riêng, vẫn có trạm xá, nhà hộ sinh mặc dù mỗi tiện nghi đó chỉ nhỏ như một cái hốc. Họ vẫn sinh con đẻ cái, trẻ con vẫn được đi học, nhân dân và cán bộ vẫn có “hội trường” chứa được khoảng 60 người một lúc và có thể đứng thẳng không phải lom khom. Cuộc sống cứ thế tồn tại và địa đạo “âm phủ” này còn làm nơi tiếp sức chiến đấu bền bỉ cho cả những vùng “dương gian” chiến sự khác. Không nén được sự khâm phục, mình đã dành vài phút ghi lại cảm xúc vào cuốn sổ lưu niệm của nhà trưng bày.

Quảng Trị Quảng Trị

Đi bên ngoài nắng nóng oi bức là thế mà vào lòng địa đạo lại mát lạnh, gió từ biển luồn vào hun hút. Chả bù vừa xong đi trên “dương gian” chẳng thấy có gió máy gì, chắc nó luồn hết xuống “âm phủ” rồi. Lom khom đi mỏi cả lưng và căng mắt nhìn đường dưới anh sáng lờ mờ của đèn trong hầm cộng với cái đèn pin bé tẹo của bạn Pẹt, 3 người đã mò ra tới một cửa hầm thông ra biển. Vừa chui ra thì… úi giời tưởng đâu như đang từ tủ lạnh bước vào lò nướng, nắng chói lóa cả mắt, 3 người lại lập cập quay vào chọn lối ra ngoài bằng cách đi ngược lại trong hầm cho mát. Cả vào lẫn ra bạn Pẹt bị cộc đầu 3-4 phát, mình lò dò cẩn thận thế mà vẫn bị cộc 2 phát, còn anh lái xe đi thoăn thoắt lại chẳng bị phát nào mới tài.

Hết được hưởng thụ không khí mát lạnh từ “âm phủ”, 3 người lại hành quân dưới cái nắng nóng “dương gian” để ra nơi đậu xe. Mặt mũi mình đỏ bừng bừng như say nắng làm bạn Pẹt quýnh lên chạy đi mua ngay chai nước suối lạnh để mình rửa mặt. Tấp gần hết chai nước lạnh mới cảm giác mặt mũi dịu bớt nóng. Lao vội lên xe mát rượi ngồi rồi mà đầu vẫn còn đắn đo nghĩ có nên chạy ra hỏi chị nhân viên xem dưới cái nóng ẩm thế này, những hiện vật, tư liệu, tranh ảnh v.v… trong nhà trưng bày ở Vịnh Mốc liệu sẽ còn tồn tại được bao nhiêu năm nữa cho những thế hệ sau đến xem khi mà chẳng thấy có sự bảo quản nào hơn ngoài cái quạt máy cũ chạy kêu long sòng sọc ở đó. Nếu ai đã từng vào đấy và từng bị xộc vào mũi cái mùi ẩm mốc nặng của nhà trưng bày thì hẳn sẽ thấy rất rất tiếc của giống mình nếu một mai những gì ở đó bị mối mọt mục nát dần theo thời gian và thời tiết. Nhưng không khéo ra hỏi thì bị nghĩ là hâm, thôi vậy, việc của ban quản lý di tích, hãy để họ thong thả làm.

Đồng hồ đã chỉ quá trưa, đói bụng lắm rồi vì ăn sáng từ 6h sáng. Thăm thú thỏa mãn được một nửa ngày rồi, giờ chỉ muốn ăn một bữa cơm thật ngon để lấy sức chiều thỏa mãn nốt nửa ngày còn lại. Anh lái xe quyết định ra bãi biển Cửa Tùng nghỉ ngơi ăn trưa và ngắm biển. Vâng ạ, hai bạn răm rắp nhất trí, đói lắm rồi ạ!

Phần 2

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: